Larwa wędrująca skórna (CLM): objawy i skąd się bierze

Larwa wędrująca skórna (CLM) to zmiana skórna wywołana przez larwy nicieni przenoszone z odchodami zwierząt. Powstaje w miejscu kontaktu odsłoniętej skóry z glebą lub piaskiem, więc zaraża się nie tylko chodząc boso, ale też siedząc bezpośrednio na plaży.

Autor: Redakcja Witalności · Aktualizacja: 2026-09-03 · Materiał informacyjny, nie zastępuje porady lekarskiej.

Co to jest larwa wędrująca skórna?

Larwa wędrująca skórna, oznaczana skrótem CLM, to zmiana skórna wywołana przez larwy nicieni: Ancylostoma braziliense, A. caninum oraz Uncinaria stenocephala. Są to pasożyty przenoszone z odchodami zwierząt, a do zakażenia człowieka dochodzi przez skórę.

Nazwa opisuje mechanizm. Larwa przemieszcza się w skórze, stąd określenie wędrująca.

W danych GeoSentinel obejmujących 4 742 dermatozy u podróżnych CLM okazała się najczęstszą z nich:

Różnica jest wyraźna: CLM występuje częściej niż trzy kolejne pozycje razem wzięte.

Jak można zarazić się larwą wędrującą skórną?

CDC opisuje drogę zakażenia jednym zdaniem: chodzenie boso lub siedzenie z odsłoniętą skórą na glebie albo piasku zanieczyszczonym odchodami zwierząt.

Druga część tego zdania bywa pomijana, a w praktyce jest równie istotna jak pierwsza. Ekspozycją jest nie tylko spacer boso, ale również leżenie lub siedzenie bezpośrednio na piasku bez podkładki. Dotyczy to każdej odsłoniętej części ciała, która ma kontakt z podłożem, a nie wyłącznie stóp.

W zestawieniu dróg zakażenia ta sama pozycja, czyli chodzenie boso i siedzenie na piasku, obejmuje również Strongyloides oraz tęgoryjce. Nie ma tu drogi pokarmowej: CLM nie wiąże się z jedzeniem ani z piciem wody.

Gdzie występuje Ancylostoma braziliense?

CDC wskazuje Brazylię, gdzie ryzyko dotyczy plaż, skwerów i parków, czyli miejsc odwiedzanych rutynowo, a nie terenów odległych od tras turystycznych.

Dla Meksyku, w tym Cancún i Riviera Maya, CDC odnotowuje ryzyko obniżone dzięki programom usuwania bezdomnych zwierząt. To rzadki przykład sytuacji, w której działania lokalnych służb zmieniły poziom ryzyka dla podróżnych, i argument za sprawdzaniem aktualnych danych dla konkretnego kierunku zamiast opierania się na ogólnych opisach.

Jakie objawy daje larwa wędrująca skórna?

Objawem, który zwykle pojawia się jako pierwszy, jest intensywny świąd. Następnie w skórze staje się widoczna zmiana o charakterystycznym wyglądzie:

• nieregularna, czerwona, uniesiona zmiana linijna, przesuwająca się w skórze
• przebieg krętym torem, czasem z pęcherzami
• tor przesuwa się o kilka milimetrów dziennie i ma około 3 mm szerokości
• zmiany najczęściej na stopach, podudziach i pośladkach, ale mogą wystąpić wszędzie tam, gdzie skóra zetknęła się ze skażoną glebą
• możliwe wtórne zakażenia bakteryjne po intensywnym drapaniu

CLM należy do dermatoz podróżnych, czyli zmian skórnych, i jest wśród nich najczęstsza (9,8%).

Ocenę zmiany przeprowadza lekarz. Dermatozy po podróży bywają do siebie podobne, a w polskich danych szpitalnych stanowiły 19,5% rozpoznań wśród 159 osób hospitalizowanych w UCMMiT w Gdyni w 2023 roku. W tej samej grupie etiologię ustalono w 49,7% przypadków, co pokazuje, że rozpoznanie na oko bywa zawodne nawet w warunkach szpitalnych.

CDC wskazuje sytuacje wymagające szybkiej, jeśli nie pilnej, oceny: każdy stan skóry z gorączką, zaburzeniami świadomości, wybroczynami lub plamicą albo innymi objawami choroby ogólnoustrojowej.

Po jakim czasie pojawiają się objawy larwy wędrującej skórnej?

CDC podaje, że mediana czasu do rozwoju objawów wynosiła 10 do 15 dni. W części przypadków początek bywa opóźniony o tygodnie.

Ma to konkretną konsekwencję. Zmiana ujawnia się zwykle już po powrocie, a nie w trakcie wyjazdu, więc związek z konkretną plażą, parkiem czy skwerem bywa nieoczywisty. Przy wizycie u lekarza istotna jest informacja o pobycie za granicą i o kontakcie odsłoniętej skóry z piaskiem lub glebą, nawet jeśli od powrotu minęło kilkanaście dni.

Zmiany ustępują samoistnie, ponieważ larwy giną w organizmie człowieka po 5–6 tygodniach. Nie zwalnia to z wizyty u lekarza: ocena zmiany, decyzja o leczeniu oraz rozpoznanie ewentualnego wtórnego zakażenia bakteryjnego należą do niego.

W starszych materiałach krąży znacznie krótszy zakres czasowy. Ta wartość została przez CDC wycofana, dlatego w tym tekście podajemy wyłącznie medianę 10–15 dni.

Jakie badanie wykrywa larwę wędrującą skórną i kiedy je zrobić?

W przypadku CLM punktem wyjścia jest ocena zmiany skórnej przez lekarza, a nie badanie laboratoryjne.

W wykazie badań parazytologicznych finansowanych w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (rozporządzenie MZ, t.j. Dz.U. 2016 poz. 357, załącznik 2, sekcja K. Parazytologia) wymieniono oznaczenia w kierunku Schistosoma mansoni IgG, Strongyloides IgG, Toxocara canis IgG, Taenia solium IgG, Trichinella spiralis IgG, Echinococcus granulosus IgG, antygen malarii, Leishmania oraz Trypanosoma cruzi. Badania dedykowanego larwie wędrującej skórnej na tej liście nie ma.

Pomocniczo lekarz może zlecić morfologię. CDC zaznacza jednak, że eozynofilia ma słabą czułość, a jej oznaczenie zaleca powtórzyć po kilku tygodniach lub miesiącach. Przyjmowane progi to 500/µl i więcej dla postaci łagodnej, 1 500 dla umiarkowanej i 5 000 dla ciężkiej.

Do poradni chorób zakaźnych lub tropikalnych wymagane jest skierowanie (ustawa o świadczeniach, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 57 ust. 1). Konsultacje prowadzą między innymi UCMMiT w Gdyni (tel. 58 699 84 08), USK w Poznaniu (tel. 61 869 13 63) oraz Certyfikowane Centrum Medycyny Podróży w Szpitalu Biegańskiego w Łodzi (tel. 42 251 60 51).

Jak się leczy?

Stosowane leki to albendazol lub iwermektyna, obydwa dostępne wyłącznie na receptę. Ten materiał nie podaje dawek ani schematów, ponieważ dobiera je lekarz po ocenie zmiany.

Nie ma tu ścieżki poza gabinetem. Zmiany skórnej po podróży nie ocenia się samodzielnie, a leków przeciwpasożytniczych nie stosuje się bez rozpoznania.

Czy larwą wędrującą skórną można zarazić się w Polsce?

Do zakażenia potrzebny jest kontakt odsłoniętej skóry z glebą lub piaskiem zanieczyszczonym odchodami zwierząt. W wykorzystanych źródłach ryzyko opisano dla plaż, skwerów i parków w Brazylii oraz jako obniżone dla Cancún i Riviera Maya.

We wstępnych meldunkach NIZP PZH–PIB za 2025 rok wymieniono giardiozę (2 788 zgłoszeń), kryptosporydiozę (249), malarię (55), bąblowicę (50) i włośnicę (5). Larwy wędrującej skórnej wśród tych pozycji nie ma, więc krajowej zapadalności nie da się z meldunków odczytać.

Punktem odniesienia dla Polski pozostają dane szpitalne o osobach wracających z podróży. W UCMMiT w Gdyni dermatozy stanowiły 19,5% rozpoznań wśród 159 hospitalizowanych w 2023 roku i ustępowały tylko chorobom przewodu pokarmowego (39,6%). Zmiana skórna po powrocie jest więc częstym powodem konsultacji, a jej ocena należy do lekarza.

Najczęstsze pytania

Zobacz też

• Pasożyty po podróży
• Wągrzyca
• Węgorczyca
• Włośnica
• Włosogłówka
• Ameboza