Do poradni chorób zakaźnych i tropikalnych obowiązuje skierowanie i ten warunek nie został zniesiony, mimo doniesień o zmianie od 1 sierpnia 2026. Poniżej podstawa prawna, podział badań między POZ a specjalistę oraz zweryfikowana lista ośrodków.
Autor: Redakcja Witalności · Aktualizacja: 2026-09-03 · Materiał informacyjny, nie zastępuje porady lekarskiej.
Skierowanie
wymagane, ustawa o świadczeniach t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 57 ust. 1
Mit o zniesieniu wymogu
komunikat RPP dotyczył wyłącznie centralnej e-rejestracji
Ośrodek referencyjny
UCMMiT Gdynia, Krajowy Ośrodek Medycyny Tropikalnej od 2003 roku
Kał na pasożyty
refundowany już w POZ, Dz.U. 2023 poz. 1427
Serologia pasożytów
nie w POZ, tylko w AOS, Dz.U. 2016 poz. 357, sekcja „K. Parazytologia”
Czy do poradni chorób tropikalnych potrzebne jest skierowanie?
Tak. Wymóg wynika z ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 57 ust. 1. Poradnie chorób zakaźnych i tropikalnych są ambulatoryjną opieką specjalistyczną, a ta co do zasady wymaga skierowania.
Lista wyjątków w ust. 2 jest zamknięta i obejmuje ginekologa, dentystę, wenerologa, onkologa, psychiatrę, lekarza medycyny sportowej, psychologa oraz optometrystę. Chorób zakaźnych na tej liście nie ma, więc wizyta bez skierowania w ramach NFZ nie jest możliwa. Dotyczy to także poradni działających przy ośrodkach medycyny tropikalnej, na przykład Poradni Chorób Zakaźnych UCMMiT, która przyjmuje „w ramach kontraktu z NFZ" właśnie na skierowanie.
Czy od 1 sierpnia 2026 można iść do zakaźnika bez skierowania?
Nie. Doniesienia mówiące, że od 1 sierpnia 2026 do poradni chorób zakaźnych można zgłosić się bez skierowania, są nieprawdziwe. Komunikat Rzecznika Praw Pacjenta dotyczył wyłącznie objęcia pierwszych wizyt centralną e-rejestracją, przy zachowaniu warunku posiadania skierowania.
Różnica jest istotna praktycznie: zmienił się sposób zapisu na wizytę, a nie podstawa uprawnienia do niej. Skierowanie pozostaje dokumentem, bez którego rejestracja w ramach NFZ nie dojdzie do skutku, niezależnie od tego, czy zapis odbywa się telefonicznie, osobiście czy przez system centralny.
Które badania zleci lekarz POZ, a które dopiero poradnia?
Podział wyznaczają dwa rozporządzenia i warto go znać przed umówieniem wizyty. Badanie kału na pasożyty jest w koszyku POZ: rozporządzenie MZ, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1427, załącznik 1, część IV ust. 4 wymienia „Badania kału: 1) badanie ogólne; 2) pasożyty; 3) krew utajona". Skierowanie na nie wystawi więc lekarz rodzinny.
Serologia pasożytów należy już do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Rozporządzenie MZ, t.j. Dz.U. 2016 poz. 357, załącznik 2, sekcja „K. Parazytologia", wymienia: Schistosoma mansoni IgG, Strongyloides IgG, Toxocara canis IgG, Taenia solium IgG, Trichinella spiralis IgG, Echinococcus granulosus IgG, antygen malarii, Leishmania oraz Trypanosoma cruzi.
W praktyce oznacza to sekwencję: najpierw POZ i badanie kału z 3 lub więcej dni, a dopiero potem, jeśli objawy lub wywiad tego wymagają, skierowanie do poradni po serologię.
Dokumentacja i skierowanie
Gdzie w Polsce działają poradnie chorób tropikalnych i pasożytniczych?
Ośrodków zajmujących się chorobami tropikalnymi i pasożytniczymi jest w Polsce kilkanaście, skupionych w dużych miastach. Poniżej zweryfikowane dane kontaktowe.
Ośrodek
Adres i telefon
UCMMiT Gdynia, Klinika Chorób Tropikalnych, Pasożytniczych i Wewnętrznych; Krajowy Ośrodek Medycyny Tropikalnej (referencyjny od 2003)
ul. Powstania Styczniowego 9B, 81-519 Gdynia; tel. 58 699 84 08; rejestracja 588 808 808
UCMMiT, Poradnia Chorób Zakaźnych, w ramach kontraktu z NFZ, skierowanie wymagane
tel. 588 808 808
USK Poznań, Oddział Kliniczny Chorób Tropikalnych i Pasożytniczych; 12 łóżek, ok. 500 hospitalizacji rocznie, dyżur całodobowy
Warszawa, Klinika Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Hepatologii WUM
ul. Wolska 37
Kraków, Poradnia Chorób Zakaźnych (z Poradnią Chorób Pasożytniczych i Tropikalnych), Szpital Uniwersytecki
ul. Śniadeckich 10; tel. 12 424 88 19
Szczecin, Poradnia Chorób Zakaźnych i Chorób Tropikalnych, SPWSZ
ul. Arkońska, budynek K; tel. 91 500 0 500
Łódź, Szpital Biegańskiego, Certyfikowane Centrum Medycyny Podróży
ul. Kniaziewicza 1/5; tel. 42 251 60 51
NIZP PZH–PIB, Zakład Parazytologii i Chorób Przenoszonych przez Wektory; serologia i PCR, odpłatnie
ul. Chocimska 24, Warszawa; tel. 22 54 21 371
PTMMTiP, Krajowa Sieć Certyfikowanych Ośrodków Medycyny Podróży, ponad 150 ośrodków
ptmmtp.pl
Część list krążących w internecie wymienia placówki, których nie ma w publicznych wykazach szpitali. Przed dojazdem do innego miasta warto potwierdzić telefonicznie, że poradnia działa i przyjmuje w ramach NFZ.
Który ośrodek jest referencyjny dla chorób tropikalnych?
Krajowy Ośrodek Medycyny Tropikalnej działa przy UCMMiT w Gdyni i pełni tę funkcję od 2003 roku. Znajduje się tam Klinika Chorób Tropikalnych, Pasożytniczych i Wewnętrznych przy ul. Powstania Styczniowego 9B (tel. 58 699 84 08, rejestracja 588 808 808).
Drugim ośrodkiem o pełnym profilu szpitalnym jest Oddział Kliniczny Chorób Tropikalnych i Pasożytniczych USK w Poznaniu: 12 łóżek, około 500 hospitalizacji rocznie i dyżur całodobowy (ul. Przybyszewskiego 49, tel. 61 869 13 63). Całodobowy dyżur ma znaczenie wtedy, gdy stan wymaga oceny poza godzinami pracy poradni.
Gdzie wykonać badania parazytologiczne odpłatnie?
Jeżeli droga przez skierowanie jest dla pacjenta zbyt długa albo potrzebne jest badanie spoza koszyka, dostępne są pracownie wykonujące oznaczenia odpłatnie. W Warszawie jest to Pracownia Parazytologii Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego (tel. 22 33 55 286), wykonująca diagnostykę w kierunku amebozy, malarii, leiszmaniozy i schistosomatozy oraz serologię toksokarozy i wągrzycy.
Drugie miejsce to Zakład Parazytologii i Chorób Przenoszonych przez Wektory NIZP PZH–PIB przy ul. Chocimskiej 24 w Warszawie (tel. 22 54 21 371), gdzie dostępna jest serologia i PCR. Sieć PTMMTiP, czyli Krajowa Sieć Certyfikowanych Ośrodków Medycyny Podróży, obejmuje ponad 150 ośrodków i pozwala znaleźć placówkę bliżej miejsca zamieszkania.
Kontakt z poradnią
Kiedy nie czekać na wizytę w poradni?
Przy gorączce po powrocie z kraju, w którym występuje malaria. CDC określa podejrzenie lub potwierdzenie malarii jako stan nagły wymagający pilnej interwencji i zaleca rozważenie jej u każdego pacjenta z gorączką, który niedawno wrócił z kraju endemicznego. To sytuacja na ocenę tego samego dnia, a nie na planową wizytę specjalistyczną.
CDC wymienia też objawy wymagające szybkiej oceny niezależnie od kierunku podróży: krwawienie, niskie ciśnienie, zaburzenia świadomości, przyspieszony oddech, siniaki lub krwawienia bez urazu oraz wysypkę. Osobno wskazuje, że każdy stan skóry z gorączką, zaburzeniami świadomości, wybroczynami lub plamicą wymaga szybkiej, jeśli nie pilnej oceny. Rozwijamy to w tekście „Gorączka po powrocie z tropików: kiedy to stan nagły".
Ilu pacjentów przyjmują polskie ośrodki i czego dotyczą rozpoznania?
Skala jest umiarkowana, ale stała. Poradnia Chorób Zakaźnych Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego w Warszawie przyjmuje ponad 600 nowych pacjentów miesięcznie, a poznański oddział prowadzi około 500 hospitalizacji rocznie.
Strukturę rozpoznań pokazują dane z UCMMiT w Gdyni z 2023 roku: wśród 159 hospitalizowanych choroby przewodu pokarmowego stanowiły 39,6%, dermatozy 19,5%, a gorączka niejasnego pochodzenia 13,2%. Etiologię ustalono w 49,7% przypadków. Warto też pamiętać o ograniczeniu statystyk: schistosomatoza, filariozy, leiszmanioza i parazytozy jelitowe nie podlegają w Polsce obowiązkowi zgłaszania, więc dane meldunkowe są zaniżone.
Leki przeciwpasożytnicze, w tym albendazol, iwermektyna, prazykwantel, tinidazol i metronidazol, są wydawane wyłącznie na receptę, a o ich zastosowaniu decyduje lekarz.
Najczęstsze pytania
Czy do poradni chorób tropikalnych trzeba mieć skierowanie?
Tak. Wynika to z ustawy o świadczeniach, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, art. 57 ust. 1, a zamknięta lista wyjątków z ust. 2 nie obejmuje chorób zakaźnych. Wymóg dotyczy również poradni działających przy ośrodkach medycyny tropikalnej.
Czy komunikat o e-rejestracji zniósł obowiązek skierowania od 1 sierpnia 2026?
Nie. Komunikat Rzecznika Praw Pacjenta dotyczył wyłącznie objęcia pierwszych wizyt centralną e-rejestracją, przy zachowaniu warunku posiadania skierowania. Zmienił się sposób zapisu, a nie podstawa uprawnienia do wizyty.
Kto wykonuje badania w kierunku schistosomatozy w Polsce?
Serologia parazytologiczna jest świadczeniem ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz.U. 2016 poz. 357, sekcja „K. Parazytologia”). Odpłatnie takie badania wykonują między innymi Pracownia Parazytologii WSZ w Warszawie i Zakład Parazytologii NIZP PZH–PIB.
Czy lekarz rodzinny zleci badanie kału na pasożyty?
Tak, to badanie znajduje się w koszyku POZ na podstawie rozporządzenia MZ, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1427, załącznik 1, część IV ust. 4. Serologii pasożytów lekarz POZ już nie zleca.
Który ośrodek w Polsce jest referencyjny dla medycyny tropikalnej?
Krajowy Ośrodek Medycyny Tropikalnej przy UCMMiT w Gdyni, pełniący tę funkcję od 2003 roku. Mieści się przy ul. Powstania Styczniowego 9B, tel. 58 699 84 08, rejestracja 588 808 808.
Czy w każdym większym mieście działa poradnia chorób tropikalnych?
Nie. Ośrodki o profilu tropikalnym skupione są w kilku miastach, między innymi w Gdyni, Poznaniu, Warszawie, Krakowie, Szczecinie i Łodzi. Szerszy dostęp daje sieć PTMMTiP, obejmująca ponad 150 certyfikowanych ośrodków medycyny podróży.
Co zrobić z gorączką po powrocie, gdy nie mam jeszcze skierowania?
Gorączka po powrocie z kraju endemicznego dla malarii jest sytuacją pilną, a CDC określa podejrzenie malarii jako stan nagły wymagający pilnej interwencji. Ocena powinna odbyć się tego samego dnia, niezależnie od terminu planowej wizyty w poradni.
Ten materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Podejrzenie choroby pasożytniczej wymaga diagnostyki zleconej przez lekarza, a leczenie prowadzi się lekami przeciwpasożytniczymi dostępnymi na receptę. Materiał opracowany przez redakcję Witalności.pl.
Suplementy diety stanowią uzupełnienie codziennej diety i nie powinny być traktowane jako jej zamiennik. Nie zastępują zrównoważonego odżywiania ani zdrowego stylu życia. Pamiętaj, aby nie przekraczać zalecanej dziennej porcji do spożycia. Produkt należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci. Przed rozpoczęciem suplementacji zaleca się konsultację z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza w przypadku ciąży, karmienia piersią, stosowania leków lub istniejących schorzeń. Suplement diety nie jest lekiem i nie zapobiega ani nie leczy chorób, a jego celem jest uzupełnienie diety w niezbędne składniki odżywcze w przypadku ich niedoboru. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby informacje zawarte na stronie były dokładne i aktualne, jednak nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne błędy. W razie pytań lub wątpliwości zapraszamy do kontaktu – chętnie udzielimy dodatkowych informacji, aby pomóc w świadomym wyborze odpowiednich suplementów.
Witalności, 2026. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, rozpowszechnianie lub wykorzystywanie treści w jakiejkolwiek formie bez uprzedniej pisemnej zgody właściciela jest surowo zabronione i podlega sankcjom prawnym, w tym odpowiedzialności cywilnej oraz karnej, zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 Nr 24 poz. 83 z późn. zm.). Naruszenie praw będzie skutkować podjęciem odpowiednich kroków prawnych.
