Oświadczenie zdrowotne to każde stwierdzenie sugerujące związek między żywnością a zdrowiem, a rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 odwraca potoczną intuicję: takie zdanie jest zakazane, dopóki ktoś go nie dopuści i nie wpisze do unijnego rejestru. Rejestr prowadzi Komisja Europejska, a ocenę naukową Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. Definicja jest przy tym szeroka i obejmuje także sformułowania miękkie, więc ostrożna forma niczego nie zmienia.
Opakowanie suplementu roślinnego milczy nie dlatego, że producent nie chce nic napisać, tylko dlatego, że nie ma czego. W analizowanym rejestrze unijnym 240 wpisów ma status dopuszczonych, a 1800 niedopuszczonych. Ocena 1548 oświadczeń dotyczących roślin została zawieszona w 2010 roku — nie są one ani dopuszczone, ani odrzucone. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-386/23 z 30 kwietnia 2025 roku przesądził, że w czasie tego zawieszenia takich oświadczeń nie wolno używać w reklamie. Dla chlorelli, ashwagandhy, różeńca górskiego i chagi nie ma w rejestrze żadnego dopuszczonego oświadczenia.
01Czym są oświadczenia zdrowotne i skąd się wzięły
Oświadczenie zdrowotne to — w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 — każde stwierdzenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek między żywnością, jej kategorią albo składnikiem a zdrowiem.
Definicja jest szeroka i to jest w niej najważniejsze. Obejmuje nie tylko zdania mówiące wprost o leczeniu, ale też sformułowania miękkie — o wspieraniu, pomaganiu czy działaniu na coś. Wszystkie podlegają temu samemu zakazowi, jeśli nie zostały dopuszczone. Liczy się treść przekazu, nie forma ani stopień ostrożności.
Rozporządzenie wprowadza zasadę odwróconą wobec potocznej intuicji: oświadczenie zdrowotne jest zakazane, chyba że zostało dopuszczone i wpisane do unijnego rejestru. Nie „wolno, dopóki ktoś nie zabroni”, a „nie wolno, dopóki ktoś nie dopuści”.
Rejestr prowadzi Komisja Europejska, a oceną naukową zajmuje się Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA).
Prawo działa tu odwrotnie niż intuicja: oświadczenie zdrowotne jest zakazane, dopóki nie zostanie dopuszczone i wpisane do rejestru — liczy się treść przekazu, nie ostrożna forma.
02Ile oświadczeń zdrowotnych faktycznie dopuszczono
Liczby są w tej sprawie bardziej wymowne niż komentarz.
W rejestrze unijnym, w wersji którą przeanalizowaliśmy (727 stron, zrzut z lutego 2013 roku), znajduje się 240 wpisów ze statusem „dopuszczone” i 1800 ze statusem „niedopuszczone”.
EFSA podaje z kolei skalę całej operacji oceniania. Komisja przekazała jej 4637 oświadczeń między lipcem 2008 a marcem 2010 roku. Urząd opublikował 341 opinii naukowych dotyczących 2758 oświadczeń tak zwanych ogólnofunkcjonalnych.
Proporcja jest więc taka: z tysięcy zgłoszonych oświadczeń dopuszczono kilkaset. Odrzucono siedmiokrotnie więcej, niż zaakceptowano.
Warto zauważyć, czego te liczby dotyczą. Dopuszczone oświadczenia to w większości witaminy, minerały i dobrze zdefiniowane składniki — a nie rośliny.
Na 240 wpisów dopuszczonych przypada 1800 niedopuszczonych, a dopuszczenia dotyczą w większości witamin i minerałów, nie roślin.
031548 oświadczeń, które wiszą od 2010 roku
Tu jest sedno całej sprawy i wyjaśnienie, dlaczego opakowanie milczy.
EFSA podaje wprost: „Some 'general function' claims (1548 botanical-related claims) have been put on hold pending for the Commission and Member States final consideration” — część oświadczeń ogólnofunkcjonalnych, a konkretnie 1548 dotyczących roślin, została wstrzymana do ostatecznego rozstrzygnięcia przez Komisję i państwa członkowskie.
Oznacza to stan, którego w prawie zwykle się nie spotyka: te oświadczenia nie są ani dopuszczone, ani odrzucone. Wiszą. Komisja zawiesiła ich ocenę w 2010 roku, rozważając, jak rozwiązać nakładanie się dwóch reżimów prawnych — żywności i tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych. Stan trwa kilkanaście lat.
Praktyczny skutek dla półki sklepowej: producent rośliny nie ma czego napisać. Oświadczenie, które mógłby chcieć użyć, jest w zawieszeniu, a rozporządzenie zakazuje używania oświadczeń niedopuszczonych.
To nie jest luka, którą można wykorzystać. Dlaczego — o tym niżej.
1548 oświadczeń o roślinach nie jest ani dopuszczonych, ani odrzuconych — ocenę zawieszono w 2010 roku i producent nie ma czego napisać na etykiecie.
04Wyrok TSUE z 2025 roku: zawieszona ocena nie znosi zakazu oświadczeń
Przez lata pojawiał się argument, że skoro oświadczenia „on hold” nie zostały odrzucone, to wolno ich używać na zasadach przejściowych. 30 kwietnia 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zamknął tę drogę.
Sprawa C-386/23 Novel Nutriology (ECLI:EU:C:2025:304) dotyczyła ekstraktu z szafranu i ekstraktu z soku melona. Trybunał orzekł, że oświadczeń zdrowotnych o substancjach roślinnych nie wolno używać w reklamie handlowej bez uprzedniego dopuszczenia — również w czasie przedłużającego się zawieszenia oceny przez Komisję.
Odrzucił argument, że oświadczenia złożone do 2008 roku i nieocenione pozwalają obejść ten wymóg. Zakaz z art. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia obowiązuje niezależnie od opóźnień administracyjnych.
Wniosek jest niewygodny dla wszystkich stron. Producent nie może użyć oświadczenia, na którego ocenę czeka od piętnastu lat. Konsument nie dowie się z opakowania niczego. A urząd, który tę ocenę zawiesił, nie ponosi z tego tytułu konsekwencji.
Wyrok C-386/23 z 30 kwietnia 2025 roku przesądził, że przedłużające się zawieszenie oceny nie uchyla zakazu z art. 10 rozporządzenia 1924/2006.
05Dlaczego zastrzeżenie nie legalizuje oświadczenia zdrowotnego
Naturalny odruch brzmi: napiszmy, co pokazały badania, i dodajmy uczciwie, że urząd tego nie potwierdził. Wygląda to na rozwiązanie kompromisowe. Nie jest.
Powód wynika bezpośrednio z definicji. Oświadczenie zdrowotne jest zdefiniowane przez treść: obejmuje każde stwierdzenie sugerujące związek między żywnością a zdrowiem. Zdanie „badania wykazały, że X obniża Y, ale EFSA tego nie potwierdziła” nadal sugeruje ten związek. Jest więc nadal oświadczeniem zdrowotnym — i nadal niedopuszczonym.
Zastrzeżenie nie usuwa oświadczenia. Dokumentuje natomiast, że autor wiedział o braku dopuszczenia, co przy kontroli działa raczej przeciw niemu.
W Polsce ta granica została przetestowana. W sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego II GSK 919/21 (wcześniej WSA VII SA/Wa 1062/20) sklep internetowy ukarano dwiema karami po dziesięć tysięcy złotych za encyklopedyczną prozę o roślinach na własnej stronie. Karano sformułowania łagodniejsze niż powyższe — na przykład „działa antyoksydacyjnie”. Kary utrzymał NSA.
Dopisek, że urząd czegoś nie potwierdził, nie zmienia treści zdania — sąd utrzymał dwie kary po dziesięć tysięcy złotych za sformułowania łagodniejsze niż takie zastrzeżenie.
06Które składniki nie mają żadnego dopuszczonego oświadczenia
Przeszukaliśmy rejestr unijny pod kątem substancji, o które pytacie najczęściej. Wynik jest jednoznaczny.
Dla porównania: witaminy i minerały mają dziesiątki wpisów, w dużej części dopuszczonych. Kofeina ma dopuszczone oświadczenia dotyczące czujności i koncentracji. Orzech włoski ma dopuszczone oświadczenie o poprawie rozszerzania naczyń zależnego od śródbłonka, przy dziennym spożyciu trzydziestu gramów.
Różnica nie wynika z tego, że witaminy „działają”, a rośliny „nie działają”. Wynika z tego, że ocena oświadczeń roślinnych została zawieszona przed jej ukończeniem.
07Jeden wyjątek: dopuszczone oświadczenie o flawanolach kakaowych
W całym tym obrazie jest jeden wyłom i warto go znać, bo pokazuje, jak wygląda oświadczenie dopuszczone.
Rozporządzeniem Komisji 851/2013, na podstawie art. 13 ust. 5 rozporządzenia 1924/2006, dopuszczono oświadczenie o brzmieniu: „Cocoa flavanols help maintain the elasticity of blood vessels, which contributes to normal blood flow” — flawanole kakaowe pomagają zachować elastyczność naczyń krwionośnych, co przyczynia się do prawidłowego przepływu krwi.
Warunki stosowania są jednak precyzyjne i stanowią część dopuszczenia: „Information shall be given to the consumer that the beneficial effect is obtained with a daily intake of 200 mg of cocoa flavanols. The claim can be used only for cocoa beverages (with cocoa powder) or for dark chocolate which provide at least a daily intake of 200 mg of cocoa flavanols with a degree of polymerisation 1-10”.
Czyli: oświadczenia wolno użyć tylko przy dwustu miligramach flawanoli o określonym stopniu polimeryzacji w dziennej porcji i tylko dla napojów kakaowych z proszku albo gorzkiej czekolady.
Warto zwrócić uwagę na to, czego dla kakao nie dopuszczono. Oświadczenia o działaniu antyoksydacyjnym, o wolnych rodnikach oraz o utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi zostały odrzucone — w tym ostatnim przypadku z uzasadnieniem, że przedstawione dowody są niewystarczające.
Dopuszczone oświadczenie o flawanolach kakaowych obowiązuje wyłącznie przy 200 mg dziennie i tylko dla dwóch kategorii produktów — pozostałe zgłoszenia dla kakao odrzucono.
08Co z oświadczeń zdrowotnych wynika, gdy czytasz opakowanie
Cztery praktyczne wnioski.
Milczenie opakowania nie jest informacją o produkcie. Jest informacją o stanie prawnym kategorii, do której produkt należy.
Obecność oświadczenia też nie jest dowodem jakości. Dopuszczone oświadczenia dotyczą najczęściej witamin i minerałów, których obecność w produkcie jest łatwa do wykazania. Roślina o świetnej specyfikacji ekstraktu nie dostanie oświadczenia, bo ocena jej oświadczeń jest zawieszona.
Zdanie „badania wykazały, ale urząd nie potwierdził” na stronie sprzedawcy jest sygnałem ostrzegawczym, nie oznaką uczciwości. Sprzedawca, który tak pisze, albo nie zna wyroku z 2025 roku, albo świadomie ryzykuje.
To, co warto porównywać, leży w innym miejscu. Skoro oświadczenia nie różnicują produktów roślinnych, różnicuje je specyfikacja: gatunek, część rośliny, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, stosunek surowca do wyciągu, markery, badania na zanieczyszczenia. O tym piszemy w tekście o wyborze ekstraktu roślinnego oraz o tym, co znaczy „10:1” na opakowaniu.
Milczenie opakowania opisuje stan prawny całej kategorii, więc produkty roślinne porównuj po specyfikacji ekstraktu, a nie po zdaniach z etykiety.
09Najczęstsze pytania
Według rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 to każde stwierdzenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek między żywnością, jej kategorią albo składnikiem a zdrowiem. Definicja obejmuje też sformułowania miękkie.
10Zobacz też
- Suplement diety a lek roślinny
- Ashwagandha
- Stosunek surowca do wyciągu
- Grzyby witalne
- Etykieta suplementu diety
- Jak wybrać ekstrakt roślinny
| składnik | wpisy w rejestrze |
|---|---|
| chlorella | brak |
| spirulina | brak |
| ashwagandha (Withania somnifera) | brak |
| różeniec górski (Rhodiola rosea) | brak |
| chaga (Inonotus obliquus) | brak |
| kwas humusowy, kwas fulwowy | brak |
| zeolit | brak |
| Ganoderma (reishi) | pojedynczy wpis |
| Cordyceps | dwa wpisy |
Co zbadano: Komisja przekazała EFSA 4637 oświadczeń między lipcem 2008 a marcem 2010 roku, a urząd opublikował 341 opinii naukowych dotyczących 2758 oświadczeń ogólnofunkcjonalnych. Pełną ścieżkę oceny widać na przykładzie flawanoli kakaowych: opinia panelu NDA (EFSA Journal 2014, doi:10.2903/j.efsa.2014.3654) i dopuszczenie rozporządzeniem 851/2013, obwarowane progiem 200 mg flawanoli o stopniu polimeryzacji 1–10 dziennie i tylko dwiema kategoriami produktów. Czego nie zbadano do końca: 1548 oświadczeń dotyczących roślin nigdy nie zostało rozstrzygniętych, bo ocenę zawieszono w 2010 roku — dla chlorelli, ashwagandhy, różeńca górskiego czy chagi nie ma ani opinii dopuszczającej, ani odrzucającej. Brak wpisu w rejestrze jest więc informacją o stanie procedury, a nie wynikiem badania nad składnikiem.
11Najczęstsze pytania
Ile oświadczeń zdrowotnych jest dopuszczonych?
W analizowanym rejestrze unijnym 240 wpisów ma status dopuszczonych i 1800 niedopuszczonych. EFSA otrzymała łącznie 4637 oświadczeń i opublikowała 341 opinii dotyczących 2758 oświadczeń ogólnofunkcjonalnych.
Dlaczego na opakowaniu suplementu roślinnego nic nie ma?
Bo 1548 oświadczeń dotyczących roślin zostało wstrzymanych do ostatecznego rozstrzygnięcia przez Komisję i państwa członkowskie, a rozporządzenie zakazuje używania oświadczeń niedopuszczonych.
Czy wolno używać oświadczeń „on hold”?
Nie. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-386/23 z 30 kwietnia 2025 orzekł, że oświadczeń o substancjach roślinnych nie wolno używać w reklamie bez dopuszczenia, także podczas zawieszenia oceny.
Czy pomaga dopisanie, że EFSA czegoś nie potwierdziła?
Nie. Oświadczenie zdrowotne jest zdefiniowane przez treść, a nie przez zastrzeżenie. Zdanie sugerujące związek żywności ze zdrowiem pozostaje oświadczeniem, także z dopiskiem.
Czy któryś z popularnych składników ma dopuszczone oświadczenie?
Z portfolio roślinnego — flawanole kakaowe, oświadczeniem dopuszczonym rozporządzeniem 851/2013, przy dziennym spożyciu 200 mg flawanoli o stopniu polimeryzacji 1–10 i tylko dla napojów kakaowych z proszku lub gorzkiej czekolady.
Czy brak oświadczenia znaczy, że składnik nie działa?
Nie. Znaczy, że ocena jego oświadczeń została zawieszona przed ukończeniem albo że złożone oświadczenie nie zostało uznane za dostatecznie uzasadnione. To dwie różne rzeczy i rejestr je rozróżnia.
Witalne Suplementy i Żywność funkcjonalna — zobacz, co mamy w ofercie.
12Źródła
- Komisja Europejska, Rejestr UE oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-cla
- EFSA, Health claims (art. 13) — liczby: 4637 oświadczeń, 341 opinii, 2758 oświadczeń ogólnofunkcjonalnych, 1548 wstrzymanych dotyczących roślin efsa.europa.eu/en/topics/health-claims-art-13
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A
- Trybunał Sprawiedliwości UE, sprawa C-386/23 Novel Nutriology, wyrok z 30 kwietnia 2025, ECLI:EU:C:2025:304 curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-386/23
- EFSA NDA Panel, opinia dotycząca flawanoli kakaowych, EFSA Journal 2014, doi:10.2903/j.efsa.2014.3654 — brzmienie i warunki oświadczenia dopuszczonego rozp. 851/2013 backend.orbit.dtu.dk/ws/files/102967236/_cocoa_flava
- Państwowa Inspekcja Sanitarna, Wymagania przy wprowadzaniu suplementów diety do obrotu, art. 29–32 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia gov.pl/web/psse-piotrkow-trybunalski/wymagania-przy-
