Antygen HBs ma w polskich przepisach status stabilny i najprostszy do sprawdzenia: to pozycja 33 w części IV wykazu badań lekarza POZ. Przeciwciała anty-HCV w tym wykazie nie występują — ich miejsce w przepisach jest inne i nowsze. Pokazujemy, gdzie dokładnie stoi każde z tych badań i kto może je zlecić.
Antygen HBs znajduje się w wykazie badań lekarza POZ — część IV, ustęp 2, pozycja 33, w zapisie „antygen HBs-AgHBs”. Przeciwciał anty-HCV w części IV nie ma; pojawiają się w zakresie rozszerzonym bilansu zdrowia osoby dorosłej, wprowadzonego od 5 maja 2025 roku. Zakres rozszerzony przysługuje warunkowo, w zależności od wieku, płci i wyniku kwestionariusza. To samo rozporządzenie dodało do części IVa test przesiewowy HIV. Wynik ocenia lekarz; ten tekst podaje wyłącznie zakres świadczeń.
01Antygen HBs w wykazie badań lekarza POZ
To badanie ma w polskich przepisach status stabilny i najprostszy do sprawdzenia.
Znajduje się w części IV załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, w brzmieniu tekstu jednolitego Dz. U. z 2023 r. poz. 1427.
Dokładne miejsce: ustęp 2, pozycja 33. Zapis w rozporządzeniu brzmi: „antygen HBs-AgHBs”.
Zapis jest nietypowy — łączy nazwę polską ze skrótem — ale odnosi się do jednego oznaczenia. Warto zwrócić uwagę na jego umiejscowienie: pozycja 33 należy do badań biochemicznych i immunochemicznych, a nie do ustępu 6 z badaniami mikrobiologicznymi. Wynika to z metody oznaczania.
Konsekwencja praktyczna jest prosta: antygen HBs może zlecić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej w ramach świadczeń gwarantowanych, bez skierowania do specjalisty. Pełny wykaz badań wątrobowych w tej części zebraliśmy w tekście o badaniach wątroby.
Antygen HBs to pozycja 33 w części IV wykazu badań lekarza POZ — lekarz rodzinny może go zlecić w ramach świadczeń gwarantowanych, bez skierowania do specjalisty.
02Czego w części IV nie ma: przeciwciała anty-HCV
Odczytaliśmy pełną część IV — wszystkie sześć ustępów, od badań hematologicznych do mikrobiologicznych.
Przeciwciała anty-HCV w wykazie badań lekarza POZ nie występują.
To weryfikacja negatywna oparta na przeczytaniu całego wykazu, nie na tym, że nie udało się ich znaleźć. W ustępie 2 jest trzydzieści siedem pozycji i wśród nich antygen HBs, ale nie ma odpowiednika dla wirusowego zapalenia wątroby typu C.
Do tego trzeba dodać rzecz, którą łatwo przeoczyć: wykaz jest zamknięty. Lekarz POZ zleca w tym trybie badania z listy. Badanie poza nią wymaga innej ścieżki.
Czyli przez wiele lat sytuacja wyglądała asymetrycznie: badanie przesiewowe dla typu B było w zestawie lekarza rodzinnego, dla typu C nie. Zmieniło się to w 2025 roku, ale nie przez dopisanie pozycji do części IV — o czym niżej.
Czego w tym miejscu nie napiszemy: dlaczego tak było. Nie mamy dokumentu, który by to uzasadniał, a domysły nie są informacją.
Przeczytaliśmy całą część IV: przeciwciał anty-HCV w wykazie badań lekarza POZ nie ma, a wykaz jest zamknięty — badanie spoza listy wymaga innej ścieżki.
03Anty-HCV w bilansie zdrowia od 2025 roku
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 30 kwietnia 2025 roku (Dz. U. z 2025 r. poz. 584) dodało do załącznika nową część VI — świadczenie „Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”. Weszło w życie 5 maja 2025 roku.
W tej części, w zakresie rozszerzonym badań laboratoryjnych, pozycja piąta brzmi:
> „obecność przeciwciał anty-HCV we krwi”
To pierwsze miejsce w tym rozporządzeniu, gdzie anty-HCV pojawia się wprost.
Ale jest zastrzeżenie, którego nie wolno pominąć. Zakres rozszerzony — cytat dosłowny — obejmuje badania „warunkowo, w zależności od wieku, płci i wyniku KBZOD”, czyli kwestionariusza bilansu zdrowia osoby dorosłej.
Czyli: anty-HCV nie przysługuje automatycznie każdemu, kto zgłosi się na Bilans. Warunki zależą od trzech czynników, a rozporządzenie nie podaje szczegółowych progów.
Pełny zakres rozszerzony obejmuje sześć pozycji: ALAT, AspAT, GGTP, PSA u mężczyzn powyżej 50 roku życia, anty-HCV oraz lipoproteinę (a) — tę ostatnią tylko raz w życiu, między 20 a 40 rokiem życia. Cały program opisujemy w tekście o bilansie zdrowia osoby dorosłej.
Anty-HCV pojawia się wprost dopiero w części VI dodanej 5 maja 2025 roku, w zakresie rozszerzonym bilansu — i obejmuje się je warunkowo, nie automatycznie.
04Kto i jak kwalifikuje do zakresu rozszerzonego
Skoro słowo „warunkowo” przesądza dostęp do badania, warto wiedzieć, jak wygląda procedura.
Punktem wyjścia jest Kwestionariusz bilansu zdrowia osoby dorosłej (KBZOD). Zawiera wywiad w kierunku czterech obszarów, wymienionych w rozporządzeniu: stylu życia; czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych oraz chorób onkologicznych, z uwzględnieniem wywiadu rodzinnego; stanu zdrowia psychicznego; wykształcenia i środowiska życia.
Dalej rozporządzenie opisuje: weryfikację danych przez uprawniony personel, zatwierdzenie kwestionariusza i „wygenerowanie zlecenia na badania w terminie 30 dni od dnia wypełnienia KBZOD”.
Uprawniony personel to lekarz POZ, pielęgniarka, położna albo profilaktyk — zawód uregulowany ustawą z 17 sierpnia 2023 roku o niektórych zawodach medycznych.
Same badania wykonuje „medyczne laboratorium diagnostyczne wpisane do ewidencji Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych”.
Z tego wynika praktyczna wskazówka: to kwestionariusz decyduje o zakresie zlecenia. Warto wypełnić go rzetelnie, bo od jego wyniku — razem z wiekiem i płcią — zależy, czy zlecenie obejmie zakres rozszerzony.
O zakresie zlecenia decyduje kwestionariusz KBZOD: po jego zatwierdzeniu uprawniony personel generuje zlecenie na badania w terminie 30 dni od wypełnienia.
05Test HIV dodany tym samym rozporządzeniem
Warto odnotować zmianę towarzyszącą, bo dotyczy tego samego aktu i tej samej daty.
Rozporządzenie z 30 kwietnia 2025 roku dodało w części IVa załącznika, w ustępie 1, punkt 9 w brzmieniu:
> „HIV test przesiewowy (przeciwciała przeciwko anty-HIV i antygen p24)”
Zapis jest precyzyjny co do przedmiotu badania: obejmuje jednocześnie przeciwciała i antygen p24.
Część IVa to inny wykaz niż część IV — dotyczy badań w innym zakresie świadczeń. Ta sama nowelizacja rozbudowała ją także wcześniej: nowelizacja z 9 października 2023 roku dodała do niej immunoglobuliny E całkowite oraz swoiste, z panelem oznaczeń alergenów wziewnych i pokarmowych.
Czego z tego nie wyciągamy: wniosków o dostępności testu HIV w konkretnej przychodni. Rozporządzenie określa zakres świadczeń, a nie organizację ich udzielania w danym miejscu.
Ta sama nowelizacja z 30 kwietnia 2025 roku dodała w części IVa punkt 9 — test przesiewowy HIV, obejmujący przeciwciała anty-HIV i antygen p24.
06Zestawienie: gdzie stoi każde z tych badań
Zbierzmy to w jedną tabelę, żeby różnica statusu była widoczna.
Dwie obserwacje z tego zestawienia.
Ten sam obszar diagnostyczny bywa uregulowany w dwóch miejscach — aminotransferazy są zarówno w wykazie lekarza POZ, jak i w zakresie rozszerzonym Bilansu, przy czym w każdym miejscu z innym zapisem skrótu.
Anty-HCV ma najwęższą podstawę — jedno miejsce w przepisach, z zastrzeżeniem warunkowości. To istotna różnica wobec antygenu HBs, który jest zwykłą pozycją w zamkniętym wykazie.
Anty-HCV ma najwęższą podstawę: jedno miejsce w przepisach z zastrzeżeniem warunkowości, podczas gdy antygen HBs jest zwykłą pozycją w zamkniętym wykazie.
07Czego ten tekst o tych badaniach nie zawiera
Cztery świadome pominięcia — każde z powodem.
Nie ma interpretacji wyników. Nie piszemy, co znaczy wynik dodatni ani ujemny w żadnym z tych badań. To zadanie lekarza i wymaga dalszej diagnostyki, której nie opisujemy.
Nie ma wskazań, komu badanie się zaleca. Rozporządzenie określa zakres świadczeń, a nie wskazania kliniczne. Wskazania formułują wytyczne, których nie odczytaliśmy u źródła.
Nie ma danych epidemiologicznych. Nie podajemy liczby zakażeń w Polsce ani w Unii — nie sprawdziliśmy tych źródeł.
Nie ma opisu dalszego postępowania po wyniku. Ani ścieżki diagnostycznej, ani leczenia.
Co jest: dokładne miejsce każdego badania w przepisach, data wejścia w życie, warunki dostępu i brzmienie zapisów. To informacja, której nie znajdziesz w materiałach ogólnych, a która przesądza, o co i gdzie można poprosić.
Sąsiednie teksty o zakresie świadczeń: badania wątroby oraz badania nerek.
08Jak zapytać o te badania w przychodni
Cztery praktyczne wskazówki, wszystkie wyprowadzone z brzmienia przepisów.
Jedna uwaga o terminach. Jeśli korzystałeś z programu pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS”, Bilans przysługuje po upływie 12 miesięcy od ostatniego badania w tym programie.
Czego nie da się z przepisów wyczytać: czy w konkretnej przychodni Bilans jest już realizowany. Rozporządzenie określa zakres świadczenia, a nie tempo jego wdrożenia u poszczególnych świadczeniodawców — to trzeba sprawdzić na miejscu.
O antygen HBs można poprosić lekarza rodzinnego, a o anty-HCV — w ramach bilansu, którego zakres wyznacza kwestionariusz razem z wiekiem i płcią.
- Antygen HBs — to pozycja 33 w wykazie badań lekarza POZ. Można o nią poprosić lekarza rodzinnego w ramach świadczeń gwarantowanych.
- Anty-HCV — w wykazie lekarza POZ go nie ma. Ścieżką wskazaną w przepisach jest bilans zdrowia osoby dorosłej, a dostęp jest warunkowy.
- Bilans — przysługuje nie częściej niż co 5 lat w wieku od 20 do 49 roku życia i co 3 lata powyżej 49 roku życia, przy czym liczy się wyłącznie rok urodzenia.
- Kwestionariusz — od jego wyniku, razem z wiekiem i płcią, zależy zakres rozszerzony. Warto go wypełnić rzetelnie.
09Najczęstsze pytania
Tak. Znajduje się w części IV załącznika, ustęp 2 pozycja 33, w zapisie „antygen HBs-AgHBs”. Może go zlecić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej w ramach świadczeń gwarantowanych.
10Zobacz też
- Badania wątroby
- Bilans zdrowia osoby dorosłej
- Przewlekła choroba nerek klasyfikacja
- Albuminuria badanie
- Badania nerek
- Egfr badanie
| badanie | gdzie w przepisach | od kiedy | dostęp |
|---|---|---|---|
| antygen HBs | część IV, ust. 2 poz. 33 | w tekście jednolitym z 2023 r. | zleca lekarz POZ |
| anty-HCV | część VI, zakres rozszerzony poz. 5 | 5 maja 2025 r. | warunkowo w ramach Bilansu |
| test HIV | część IVa, ust. 1 pkt 9 | 5 maja 2025 r. | zakres części IVa |
| ALAT, AspAT, GGTP | część IV (jako ALT, AST, GGTP) oraz część VI | odpowiednio | POZ oraz Bilans warunkowo |
Podstawą tego tekstu są akty prawne odczytane u źródła: tekst jednolity rozporządzenia o świadczeniach gwarantowanych z zakresu POZ (Dz. U. z 2023 r. poz. 1427, część IV), nowelizacja z 30 kwietnia 2025 roku (Dz. U. z 2025 r. poz. 584, część VI oraz część IVa) i nowelizacja z 9 października 2023 roku (Dz. U. z 2023 r. poz. 2226). Sprawdziliśmy, w którym miejscu każde z badań jest wymienione, od kiedy obowiązuje zapis i jakie warunki dostępu podaje rozporządzenie. Nie sprawdzaliśmy natomiast wytycznych klinicznych ani danych epidemiologicznych — rozporządzenie określa zakres świadczeń, a nie wskazania do badania, interpretację wyniku ani dalsze postępowanie.
11Najczęstsze pytania
Czy anty-HCV można zlecić u lekarza POZ?
W wykazie badań lekarza POZ z części IV przeciwciała anty-HCV nie występują. Znalazły się w zakresie rozszerzonym bilansu zdrowia osoby dorosłej, wprowadzonego od 5 maja 2025 roku.
Co znaczy, że zakres rozszerzony jest warunkowy?
Rozporządzenie podaje, że badania z tego zakresu obejmuje się warunkowo, w zależności od wieku, płci i wyniku kwestionariusza KBZOD. Szczegółowych progów rozporządzenie nie precyzuje.
Co jeszcze jest w zakresie rozszerzonym Bilansu?
ALAT, AspAT, GGTP, PSA u mężczyzn powyżej 50 roku życia, przeciwciała anty-HCV oraz lipoproteina (a) — ta ostatnia tylko raz w życiu, między 20 a 40 rokiem życia.
Czy test HIV jest świadczeniem gwarantowanym?
Rozporządzenie z 30 kwietnia 2025 roku dodało w części IVa punkt 9: HIV test przesiewowy, obejmujący przeciwciała anty-HIV i antygen p24.
Jak często można skorzystać z bilansu zdrowia?
Nie częściej niż co 5 lat w wieku od 20 do 49 roku życia i co 3 lata powyżej 49 roku życia. Przy określaniu wieku uwzględnia się wyłącznie rok urodzenia.
Co jeśli korzystałem z Profilaktyki 40 PLUS?
Bilans przysługuje po upływie 12 miesięcy od ostatniego badania wykonanego w ramach tego programu pilotażowego.
Witalne Suplementy i Żywność funkcjonalna — zobacz, co mamy w ofercie.
12Źródła
- Rozporządzenie MZ z 24.09.2013 w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu POZ — tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1427, część IV ust. 2 poz. 33 api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/1427/text.pdf
- Rozporządzenie MZ z 30.04.2025 zmieniające — Dz. U. z 2025 r. poz. 584, część VI zakres rozszerzony oraz część IVa pkt 9 api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/584/text.pdf
- Rozporządzenie MZ z 9.10.2023 zmieniające — Dz. U. z 2023 r. poz. 2226, rozszerzenie części IVa api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/2226/text.pdf
- Ustawa z 27.08.2004 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Dz. U. 2004 Nr 210 poz. 2135 — art. 5 pkt 26, art. 48e ust. 5 api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2004/2135
- Ustawa z 17.08.2023 o niektórych zawodach medycznych, Dz. U. poz. 1972 — zawód profilaktyka api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/1972
- Ministerstwo Zdrowia — informacje o świadczeniach gwarantowanych i programach profilaktycznych gov.pl/web/zdrowie
