Dwa opakowania tego samego składnika mogą podawać zawartości przy zupełnie innej porcji dziennej — jedno przy jednej kapsułce, drugie przy trzech — i oba robią to zgodnie z prawem. Rozporządzenie każe przeliczać zawartości na zalecaną przez producenta dzienną porcję, ale to producent ją wyznacza. Dlatego porównanie dwóch suplementów zaczyna się nie od liczb, lecz od zdania, które stoi obok nich.
Jednostką porównania jest zalecana przez producenta dzienna porcja — tak nakazuje § 5 ust. 4, więc nie zestawiamy ani kapsułek, ani stu gramów. Liczba obok składnika to przeciętna wartość z analizy produktu wykonanej przez producenta (§ 5 ust. 6), a nie wynik urzędowego pomiaru. Bez przeliczania porównywalne są tylko witaminy i składniki mineralne, bo przy nich § 5 ust. 5 nakazuje podać procent referencyjnych wartości spożycia. Przetworów roślinnych zestawić liczbowo się nie da: rozporządzenie nie stawia im progu minimalnego ani nie wymaga specyfikacji na etykiecie. Sprawdzalny na obu opakowaniach pozostaje jeden punkt — nazwa formy chemicznej wobec zamkniętego wykazu z załącznika nr 2.
01Dlaczego dwa suplementy porównuje się przez dzienną porcję
Paragraf 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 9 października 2007 roku brzmi jednoznacznie: deklarowane zawartości podaje się „w przeliczeniu na zalecaną przez producenta dzienną porcję” produktu. Nie na kapsułkę, nie na tabletkę, nie na sto gramów proszku.
Ta porcja jest przy tym osobnym punktem listy obowiązkowej. Paragraf 5 ust. 2 wymienia w pkt 3 „porcję produktu zalecaną do spożycia w ciągu dnia”, a w pkt 4 — „ostrzeżenie dotyczące nieprzekraczania zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia”.
Jednostkę odniesienia dla liczb na etykiecie wyznacza producent, a nie przepis. Dwa produkty mogą mieć porcję dzienną liczoną w jednej kapsułce i w trzech kapsułkach — i oba podadzą zawartości zgodnie z prawem.
Dlatego pierwsza czynność nie dotyczy liczb, lecz zdania obok nich: z każdego opakowania wypisujemy, ile kapsułek, tabletek albo miarek stanowi porcję dzienną, i tę wartość stawiamy na początku notatki. Dopóki jej nie mamy, zestawiamy wielkości wyrażone w różnych jednostkach.
Zawartości podaje się w przeliczeniu na dzienną porcję, a jej wielkość wyznacza producent — dlatego z obu opakowań najpierw wypisujemy, ile kapsułek stanowi tę porcję.
02Które ustępy § 5 przydają się przy porównaniu
Do porównania wystarczą trzy ustępy § 5 tekstu jednolitego (Dz. U. z 2023 r. poz. 79):
Pozostałe wymogi § 5 — i to, co zmieniły dwie nowelizacje ogłoszone po tekście jednolitym — rozbieramy w tekście o czytaniu etykiety suplementu. Tu wystarczy jeden ich skutek: ust. 7 pozwala podać zawartości także w postaci graficznej i nie narzuca wspólnej skali, więc paska z jednego opakowania nie da się przyłożyć do paska z drugiego.
Praktycznie znaczy to tyle, że z każdego opakowania wypisujemy trzy rzeczy w tej samej kolejności: porcję dzienną, liczbę przy składniku i procent, jeżeli został podany. Wykresów, pasków i piktogramów nie przepisujemy — jeżeli producent podał zawartość wyłącznie w ten sposób, w notatce zostaje puste miejsce, i to również jest wynik porównania.
03Porównanie krok po kroku: pięć rzeczy do odczytania z opakowań
Kolejność ma znaczenie: każdy krok wart jest tyle, ile poprzedni.
Notatkę najwygodniej prowadzić w dwóch kolumnach — po jednej na produkt — i wypełniać wiersze w tej kolejności dla obu opakowań, zanim zaczniemy je do siebie przykładać. Puste miejsce w wierszu jest wtedy widoczne od razu i samo wskazuje, gdzie porównanie się skończy.
Krok piąty bywa najbardziej rozstrzygający i jest najczęściej pomijany, bo wymaga zauważenia braku. Dwa produkty mogą przejść wszystkie pięć kroków i nadal nie być porównywalne — jeżeli jeden opisuje witaminę, a drugi przetwór roślinny.
Pięć kroków czyta się w kolejności, a najczęściej pomijany jest piąty: to, czego na etykiecie w ogóle nie ma.
- Porcja dzienna. Ile kapsułek, tabletek albo miarek stanowi u tego producenta porcję do spożycia w ciągu dnia. To mianownik całego porównania.
- Liczba obok składnika. Odczytana już w kontekście porcji, nie kapsułki.
- Procent referencyjnych wartości spożycia. Obowiązkowy przy witaminach i składnikach mineralnych, więc dla nich porównanie obywa się bez własnych przeliczeń.
- Nazwa formy chemicznej. Sprawdzalna wobec zamkniętego wykazu z załącznika nr 2.
- To, czego na etykiecie nie ma. Część rośliny, DER, rozpuszczalnik, marker — żaden z tych elementów nie jest wymagany, więc jego obecność mówi coś o producencie, a nie o normie. Jak czytać zapis w rodzaju 10:1, gdy producent go poda, wyjaśniamy w tekście o oznaczeniu 10:1 na opakowaniu.
04Procent referencyjnych wartości spożycia: co da się porównać
Procent jest jedyną jednostką na etykiecie suplementu wspólną dla dwóch dowolnych produktów. Paragraf 5 ust. 5 nakazuje podać zawartość witamin i składników mineralnych także w procentach referencyjnych wartości spożycia określonych w pkt 1 części A załącznika XIII do rozporządzenia nr 1169/2011. Podstawa jest ta sama dla obu produktów, więc procenty są zestawialne bez przeliczania.
Zakres tego udogodnienia wyznacza załącznik nr 1: 13 witamin i 17 składników mineralnych. Tych drugich jest w tekście jednolitym o dwa więcej niż w brzmieniu z 2007 roku, gdzie było ich 15 — doszły bor i krzem. Poza tym wykazem procentu nie ma, bo nie ma podstawy, do której miałby się odnosić.
Dochodzi do tego jeden próg: § 4 ust. 2 wymaga w dziennej porcji nie mniej niż 15% referencyjnych wartości spożycia. Przy porównaniu ma to jeden skutek — próg jest ten sam dla obu opakowań, więc procent z pierwszego i procent z drugiego stoją na wspólnej podstawie. Czym ten próg jest i czego nie obejmuje, rozbieramy w tekście o czytaniu etykiety suplementu.
Czego w tym miejscu nie podajemy: samych wartości referencyjnych. Tabela z załącznika nr 3 rozporządzenia z 2007 roku widnieje dziś w tekście jednolitym z jednym słowem — „(uchylony)” — a rozporządzenia nr 1169/2011, do którego odsyłają § 4 ust. 2 i § 5 ust. 5, nie pobraliśmy u źródła. Reguła zapisu jest z tego jedna: procenty przykładamy do siebie, ale nie przeliczamy ich na miligramy.
Procent referencyjnych wartości spożycia to jedyna wspólna jednostka dwóch etykiet, ale obejmuje wyłącznie 13 witamin i 17 składników mineralnych z załącznika nr 1.
05Dlaczego przetworów roślinnych nie da się porównać liczbowo
Tu porównanie się zatrzymuje. Rozporządzenie nie wymaga na etykiecie suplementu ani jednego elementu specyfikacji przetworu: ani części użytkowej rośliny czy grzyba, ani stosunku surowca do wyciągu (DER), ani rozpuszczalnika, ani markera analitycznego, ani terminu z Farmakopei Europejskiej. Pełną weryfikację negatywną, § 1 po § 8, przeprowadziliśmy w tekście o czytaniu etykiety suplementu.
Dla porównania liczy się z niej jeden skutek: nie istnieje pole, w którym dwie liczby w miligramach przetworu roślinnego dałyby się do siebie przyłożyć. Brakuje też odpowiednika progu z § 4 ust. 2 — dla surowców roślinnych rozporządzenie nie stawia żadnej minimalnej ilości w dziennej porcji.
Że problem jest realny, widać po drugiej stronie granicy prawnej: od leku roślinnego specyfikację przetworu wymaga się wprost, a jej brak przesądza sprawę — dokument komitetu HMPC, w którym tak się właśnie stało, podajemy w źródłach. Rozbieramy to w tekstach o wyborze ekstraktu roślinnego i o suplemencie diety a leku roślinnym. Dla dwóch opakowań suplementów wynika z tego tylko tyle: żadnego z tych wymagań nikt na etykiecie nie postawił, więc nie ma czego zestawiać.
Zostaje jednak czynność wykonalna: zamiast miligramów zestawiamy ujawnienia. Dla każdego opakowania zaznaczamy osobno, czy podano część rośliny, DER, rozpuszczalnik i marker, a wynik notujemy jako liczbę wypełnionych pól — nie jako ocenę produktu. Opakowanie z czterema wypełnionymi polami da się sprawdzać dalej; opakowanie z zerem kończy porównanie na nazwie surowca.
Przy przetworach roślinnych nie ma pola, w którym dwie liczby w miligramach dałyby się do siebie przyłożyć — zamiast miligramów zestawiamy więc ujawnienia.
06Liczba z etykiety: przeciętna wartość z analizy producenta
Najważniejsze zdanie o porównywaniu liczb stoi w § 5 ust. 6. Deklarowane zawartości „wyraża się jako przeciętne wartości oparte na analizie produktu, wykonanej przez producenta”.
Dla porównania wynika z tego jedno: zestawiając dwie liczby, zestawiamy wyniki dwóch niezależnych analiz, o których etykieta nie mówi ani jaką metodą je wykonano, ani ile partii objęły.
Nie zmienia tego procedura wprowadzenia do obrotu: suplement diety zgłasza się, a nie zatwierdza, więc żaden urząd nie potwierdził liczby z opakowania przed jej wydrukowaniem. Jak dokładnie wygląda powiadomienie i co z niego nie wynika, opisujemy w tekstach o czytaniu etykiety suplementu i o suplemencie diety a leku roślinnym.
Stąd reguła zapisu ostrożniejsza, niż podpowiada intuicja: przy dwóch deklaracjach różniących się o kilka procent w notatce stawiamy znak równości, a nie przewagę. Niewielka różnica między dwiema deklaracjami nie jest zmierzoną różnicą między produktami — jest różnicą między dwiema deklaracjami.
Porównanie nie traci przez to sensu, traci tylko fałszywą dokładność. Rozstrzygające zostaje w nim to, co jest sprawdzalne wobec przepisu: porcja dzienna, procent i nazwa formy chemicznej.
Liczba z opakowania to przeciętna wartość z analizy producenta, więc różnica kilku procent między dwiema deklaracjami nie jest zmierzoną różnicą między produktami.
07Forma chemiczna a porównanie dwóch opakowań
Załącznik nr 2 to wykaz zamknięty: forma chemiczna, której w nim nie ma, nie może być użyta w produkcji suplementu diety. To czyni z nazwy formy podanej na opakowaniu element etykiety sprawdzalny wobec konkretnego punktu przepisu.
Sprawdzenie jest mechaniczne: przepisz nazwę formy z pierwszego opakowania i z drugiego, otwórz załącznik nr 2 tekstu jednolitego i sprawdź, czy każda z nich w wykazie stoi. Wynik jest binarny — forma jest dopuszczona albo nie — i nie mówi nic o tym, która jest lepsza. Strukturę wykazu, jego numerację i pozycje dopisane w 2025 i 2026 roku rozbieramy w tekście o czytaniu etykiety suplementu.
Dwie pułapki tego kroku. Pierwsza: przepisujemy nazwę ze składu, a nie nazwę handlową produktu ani hasło z frontu opakowania. Druga: wykaz się zmienia, więc otwieramy tekst jednolity razem z nowelizacjami ogłoszonymi po nim, a nie brzmienie z 2007 roku.
Czego z tego nie wynika: żadnej hierarchii. Załącznik wymienia formy dopuszczone, a nie lepsze i gorsze — nie zawiera ani jednego zdania oceniającego. Przy dwóch opakowaniach z różnymi formami tego samego składnika ten krok kończy się więc remisem, o ile obie nazwy w wykazie stoją. Hasło słownikowe o samym składniku: magnez.
Sprawdzenie formy chemicznej wobec załącznika nr 2 jest binarne: forma jest dopuszczona albo nie, a wykaz nie ustawia form w żadnej hierarchii.
08Czego to porównanie nie rozstrzyga
Metoda z tego tekstu odpowiada na pytanie, które z dwóch opakowań mówi więcej i co dokładnie mówi. Nie odpowiada na pytanie, które z dwóch działa — i odpowiedzieć nie może.
Powód jest rejestrowy. Oświadczenia zdrowotne wolno stosować tylko wtedy, gdy zostały dopuszczone i wpisane do rejestru unijnego, a dla surowców roślinnych i grzybowych z reguły nie ma tam ani jednego wpisu dopuszczonego. Ile wpisów rejestr zawiera, co znaczy status wstrzymany i dlaczego oczekiwanie na ocenę nie uprawnia do używania oświadczenia, rozbieramy w tekście o oświadczeniach zdrowotnych na suplementach. Przy dwóch opakowaniach zostaje z tego jedna reguła operacyjna: obietnica efektu nie jest kryterium wyboru, jest powodem do sprawdzenia rejestru.
Rozkład wpisów tłumaczy asymetrię całej metody. W publicznym pliku rejestru — zrzucie z 14 lutego 2013 roku — wyszukanie siedmiu składników: żelaza, magnezu, cynku, selenu, jodu, chromu i witaminy D, daje 110 trafień, w większości dopuszczonych; chlorella, spirulina, ashwagandha, rhodiola i chaga — ani jednego.
Asymetria nie jest więc wyborem redakcji. Przy witaminach i składnikach mineralnych porównanie ma wspólną skalę i sprawdzalny wykaz form, a przy przetworach roślinnych zatrzymuje się na tym, co producent ujawnił dobrowolnie.
Nie podajemy też samych referencyjnych wartości spożycia ani liczb z uchylonego załącznika nr 3. Bez nich procent z etykiety pozostaje porównywalny między produktami, ale nieprzeliczalny na miligramy — i dokładnie tak należy go w notatce zapisać.
Metoda mówi, które opakowanie ujawnia więcej, a nie które działa — obietnica efektu nie jest kryterium wyboru, tylko powodem do sprawdzenia rejestru.
09Najczęstsze pytania
Sama liczba tego nie rozstrzyga, bo odnosi się do dziennej porcji, którą każdy producent wyznacza sam. Pierwsza czynność jest więc taka: odczytać z obu opakowań, ile kapsułek stanowi tę porcję, i dopiero przy tej wartości zapisywać miligramy.
10Zobacz też
- Wykaz witamin i składników mineralnych
- Certyfikat analizy
- Czerwone flagi na opakowaniu
- Formy chemiczne w suplementach
- Jak sprawdzić akt prawny
- Jak sprawdzić oświadczenie zdrowotne
| przepis | co daje porównaniu |
|---|---|
| § 5 ust. 4 | jednostkę: zalecaną przez producenta dzienną porcję |
| § 5 ust. 5 | wspólną skalę dla witamin i składników mineralnych: procent referencyjnych wartości spożycia |
| § 5 ust. 6 | status liczby: przeciętną wartość z analizy producenta |
Co sprawdzono u źródła: tekst jednolity rozporządzenia Ministra Zdrowia (Dz. U. z 2023 r. poz. 79) wraz z dwiema nowelizacjami z 2025 i 2026 roku oraz publiczny plik unijnego rejestru oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych w zrzucie z 14 lutego 2013 roku — 240 wpisów dopuszczonych i 1800 odmownych. W tym pliku wyszukanie żelaza, magnezu, cynku, selenu, jodu, chromu i witaminy D dało 110 trafień, w większości dopuszczonych; chlorella, spirulina, ashwagandha, rhodiola i chaga — ani jednego. Czego nie sprawdzono: rozporządzenia nr 1169/2011, do którego odsyłają § 4 ust. 2 i § 5 ust. 5, nie pobraliśmy u źródła, a tabela z załącznika nr 3 widnieje w tekście jednolitym jako uchylona — dlatego samych referencyjnych wartości spożycia tu nie podajemy. Nie badaliśmy też i badać nie możemy tego, który z dwóch produktów działa: dla surowców roślinnych i grzybowych rejestr nie ma ani jednego wpisu dopuszczonego.
11Najczęstsze pytania
Na co przelicza się zawartości podane na opakowaniu?
Na zalecaną przez producenta dzienną porcję — tak stanowi § 5 ust. 4 rozporządzenia. Nie na jedną kapsułkę i nie na sto gramów, więc do porównania bierzemy zawsze wartość na porcję.
Czy dwa produkty roślinne da się porównać po samych miligramach?
Nie w sposób miarodajny, więc zamiast miligramów zestawiamy ujawnienia: dla każdego opakowania zaznaczamy, czy podano część rośliny, DER, rozpuszczalnik i marker. Dlaczego rozporządzenie tych danych nie wymaga, wyjaśniamy osobno w tekście o czytaniu etykiety suplementu.
Skąd bierze się procent podany obok składnika?
Z § 5 ust. 5: przy witaminach i składnikach mineralnych zawartość podaje się także w procentach referencyjnych wartości spożycia z załącznika XIII do rozporządzenia nr 1169/2011. To jedyna liczba na etykiecie, którą można przyłożyć do drugiego opakowania bez przeliczania.
Kto sprawdza liczbę wydrukowaną na etykiecie?
Przed wydrukowaniem nikt jej urzędowo nie potwierdza — zgodnie z § 5 ust. 6 jest to przeciętna wartość z analizy produktu wykonanej przez producenta. W notatce zapisujemy więc różnicę między dwiema deklaracjami, a nie zmierzoną różnicę między produktami; samą procedurę powiadomienia opisujemy w tekście o suplemencie diety a leku roślinnym.
Czy nazwa formy chemicznej mówi, że produkt jest lepszy?
Nie. Załącznik nr 2 wymienia formy dopuszczone do produkcji i nie porządkuje ich według jakości. Czynność jest binarna: przepisać nazwę ze składu obu opakowań i sprawdzić, czy każda w wykazie stoi.
Co zrobić, gdy opakowanie obiecuje konkretny efekt?
Zapisać to zdanie dosłownie i sprawdzić je w rejestrze unijnym, bo bez dopuszczonego wpisu jest to oświadczenie niedopuszczone, a nie zaleta produktu. Co znaczą poszczególne statusy w rejestrze, rozbieramy w tekście o oświadczeniach zdrowotnych na suplementach.
Witalne Suplementy i Żywność funkcjonalna — zobacz, co mamy w ofercie.
12Źródła
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9.10.2007 w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety — tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 79, § 4 ust. 2, § 5 oraz załączniki nr 1–3 api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/79/text.pdf
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 19.08.2026 zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, Dz. U. z 2026 r. poz. 1115 — pozycja 41b załącznika nr 2 api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1115/text.pdf
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 25.08.2025 zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, Dz. U. z 2025 r. poz. 1182 api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1182/text.pdf
- Komisja Europejska, Rejestr UE oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych — w publicznym pliku PDF, zrzucie z 14 lutego 2013 roku: 240 wpisów dopuszczonych, 1800 odmownych ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-cla
- EMA HMPC, Public statement on Withania somnifera (L.) Dunal, radix, EMA/HMPC/681519/2012, 9.07.2013 — powody odmowy ustanowienia monografii ema.europa.eu/en/documents/public-statement/final-pu
- Państwowa Inspekcja Sanitarna, Wymagania przy wprowadzaniu suplementów diety do obrotu — powiadomienie GIS, art. 29–32 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia gov.pl/web/psse-piotrkow-trybunalski/wymagania-przy-
