Dopuszczone formy chemiczne w suplementach: jak sprawdzić w załączniku nr 2

01Dlaczego wykaz form chemicznych z załącznika nr 2 jest zamknięty

Wykaz form chemicznych to załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia o składzie oraz oznakowaniu suplementów diety — w brzmieniu tekstu jednolitego Dz. U. z 2023 r. poz. 79, ze zmianami z 2025 i 2026 roku. Podstawę ustawową i pozostałe wymogi etykiety rozbieramy osobno, w materiale o tym, jak czytać etykietę suplementu; tutaj interesuje nas sam wykaz.

Wykaz jest zamknięty i na tym opiera się całe sprawdzenie: forma chemiczna, której w nim nie ma, nie może być użyta w produkcji suplementu diety. Nazwa odczytana z opakowania ma więc tylko dwa możliwe wyniki — konkretną pozycję albo brak pozycji.

Dlatego warto czytać ją dosłownie. „Cytrynian jabłczan magnezu” nie jest opisem wymyślonym w dziale marketingu, tylko brzmieniem pozycji 41a wykazu — i pod tym brzmieniem, nie pod skróconą nazwą handlową, szuka się jej w tekście przepisu.

Dwa ograniczenia zasięgu warto znać, zanim zaczniemy szukać. Wykaz obejmuje witaminy i składniki mineralne — dla przetworów roślinnych rozporządzenie nie tworzy analogicznego wykazu zamkniętego, więc wyciągu nie ma po co w nim szukać (jak orientować się wtedy, opisujemy w tekście o tym, jak wybrać ekstrakt roślinny). I nie rozstrzyga o ilości składnika.

Załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia zawiera zamknięty wykaz form chemicznych: formy spoza wykazu nie wolno użyć w suplemencie, a nazwę z opakowania czyta się dosłownie.

02Jak jest zbudowany załącznik nr 2: dwa ustępy i dwie numeracje

Wykaz dzieli się na dwie części o różnej logice porządkowania.

Ustęp 1 — witaminy. Trzynaście grup, po jednej dla każdej witaminy z załącznika nr 1, a w każdej grupie literowana lista form. Dlatego pozycje z tej części opisuje się trójczłonowo: witamina D to ust. 1 pkt 2, a monohydrat kalcydiolu w jej obrębie — ust. 1 pkt 2 lit. c.

Ustęp 2 — składniki mineralne. Tu numeracja jest ciągła i biegnie od 1 do 142. Obok niej stoją pozycje literowane, wstawione do wykazu później, żeby nie przenumerowywać całości:

Jedna uwaga redakcyjna. Nie podajemy łącznej liczby pozycji wykazu, bo taka liczba nie występuje w tekście aktu — trzeba by ją wyliczyć samodzielnie. Podajemy to, co widać u źródła: numeracja części o składnikach mineralnych kończy się pozycją 142, a obok niej stoją pozycje literowane 20a, 41a, 41b, 57a i 58a.

Wykaz ma dwie części: ustęp 1 to witaminy w trzynastu grupach z literowanymi punktami, ustęp 2 to składniki mineralne z numeracją do 142 i pozycjami literowanymi.

03Magnez: 23 dopuszczone formy chemiczne w jednej części wykazu

Najlepiej widać to na pojedynczym składniku. Magnez zajmuje w ustępie 2 pozycje od 21 do 41b, a wykaz wymienia dla niego: octan, L-askorbinian, diglicynian, węglan, chlorek, sole magnezowe kwasu cytrynowego, glukonian, glicerofosforan, sole magnezowe kwasu ortofosforowego, mleczan, L-lizynian, wodorotlenek, jabłczan, tlenek, L-pidolan, cytrynian magnezu-potasu, pirogronian, bursztynian, siarczan, taurynian, taurynian acetylu, cytrynian jabłczan oraz L-treonian. Razem 23 dopuszczone formy magnezu.

Ta lista tłumaczy, dlaczego dwa opakowania z tym samym słowem „magnez” mogą mieć na odwrocie dwie różne nazwy chemiczne i oba być w porządku wobec przepisu.

Czego z wykazu nie wyczytamy: czym te formy różnią się między sobą. Rozporządzenie wymienia je obok siebie, bez hierarchii, bez adnotacji i bez ani jednego zdania o właściwościach. Nie porównujemy ich tutaj, bo takiego porównania nie ma w źródle, na które się powołujemy, a nie chcemy zastępować przepisu domysłem.

Hasło słownikowe o samym składniku: magnez.

Magnez zajmuje pozycje od 21 do 41b i ma w wykazie 23 dopuszczone formy, wymienione obok siebie — bez hierarchii i bez opisu różnic między nimi.

04Formy chemiczne dopisane do wykazu w 2025 i 2026 roku

Po tekście jednolitym z 2023 r. wykaz zmieniano dwa razy. Obie nowelizacje sprawdziliśmy w całości i obie dotknęły właśnie załącznika nr 2.

Pierwszy z aktów to rozporządzenie Ministra Zdrowia z 25 sierpnia 2025 r., ogłoszone 27 sierpnia 2025 r. Drugi to rozporządzenie z 19 sierpnia 2026 r., ogłoszone 21 sierpnia 2026 r.

Widać w tej tabeli prawidłowość. Pozycja literowana pojawia się tam, gdzie nowa forma trafia do istniejącej grupy składnika — stąd 41b przy magnezie oraz 57a i 58a przy żelazie. Formy witamin dopisuje się jako kolejną literę w punkcie: lit. c przy witaminie D, lit. d przy kwasie foliowym.

Po tekście jednolitym z 2023 r. wykaz zmieniano dwa razy: rozporządzeniami z 25 sierpnia 2025 r. i 19 sierpnia 2026 r., które dodały pozycje literowane i nowe litery przy witaminach.

05Data dopisania formy chemicznej a legalność produktu

Rozporządzenie z 2026 r. ogłoszono 21 sierpnia 2026 r., a weszło w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Przed wejściem w życie pozycji 41b w wykazie nie było — i dopiero od tego momentu L-treonian magnezu jest formą dopuszczoną.

Dla sprawdzającego opakowanie wynika z tego jedna czynność: przy formie dopisanej niedawno trzeba dobrać brzmienie wykazu do daty — L-treonianu magnezu nie znajdzie w tekście jednolitym, choć jest formą dopuszczoną.

Stąd reguła czytania opisów produktów. Opis, który powołuje się na „wykaz dopuszczonych form” bez wskazania brzmienia, nie mówi, którą wersję wykazu czytał. Przy formach dopisanych ostatnio różnica między brzmieniem z 2023 r. a stanem po nowelizacji z 2026 r. jest różnicą między „nie ma” i „jest”.

I reguła dla samego sprawdzenia: tekst jednolity to nie stan na dziś. Dz. U. z 2023 r. poz. 79 nie zawiera pozycji dodanych rozporządzeniami z 2025 i 2026 r., bo ogłoszono je po nim — po tekst jednolity sięgamy więc po strukturę wykazu, a po nowelizacje po jego dzisiejsze brzmienie. Jak taką ścieżkę przejść krok po kroku, pokazujemy w tekście o tym, jak sprawdzić akt prawny online.

Pozycji 41b nie było w wykazie przed wejściem w życie nowelizacji z 2026 r., więc brzmienie wykazu dobiera się do sprawdzanej daty, a tekst jednolity nie pokazuje stanu na dziś.

06Odnośnik o nowej żywności przy nowych formach chemicznych

Nowelizacja z 2025 r. dodała do objaśnień załącznika odnośnik nr 1. Brzmi on dosłownie:

> „Zgodnie z unijnym wykazem nowej żywności określonym w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2017/2470 z dnia 20 grudnia 2017 r. ustanawiającym unijny wykaz nowej żywności zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 w sprawie nowej żywności”.

Odnośnik oznaczono przy trzech formach dodanych w 2025 r. oraz przy formie folianowej dodanej w 2026 r. Czyli: przy monohydracie kalcydiolu, dwóch formach żelaza i monosodowej soli kwasu L-5-metylotetrahydrofoliowego.

Co z tego wynika: obok krajowego dopuszczenia formy istnieje drugi, unijny reżim, w którym część tych form ujęto jako nową żywność. Nazwa z opakowania może odsyłać do dwóch podstaw prawnych naraz.

Czego tu nie podajemy i dlaczego: treści rozporządzeń (UE) 2017/2470 i (UE) 2015/2283. Nie pobraliśmy tych aktów u źródła, a nie cytujemy przepisów, których nie przeczytaliśmy. Podajemy wyłącznie brzmienie odnośnika z polskiego rozporządzenia oraz to, przy których pozycjach go postawiono.

Odnośnik nr 1 dodany w 2025 r. stoi przy formach ujętych w unijnym wykazie nowej żywności — nazwa z opakowania może odsyłać do dwóch podstaw prawnych naraz.

07Objaśnienia przy formach: mieszane tokoferole i menachinon

Wykaz nie zawsze poprzestaje na nazwie. Przy niektórych pozycjach stoi objaśnienie, które definiuje skład formy liczbowo. Dwa przykłady, oba w brzmieniu dosłownym.

Mieszane tokoferole (ust. 1 pkt 3 lit. f, witamina E):

> „Alfa-tokoferol < 20%, beta-tokoferol < 10%, gamma-tokoferol 50–70% oraz delta-tokoferol 10–30%”.

> „Menachinon występujący głównie jako menachinon-7 oraz, w mniejszym stopniu, menachinon-6”.

Różnica wobec pozostałych pozycji jest istotna przy sprawdzaniu etykiety. W większości przypadków wykaz mówi tylko, że nazwa jest dopuszczona. W tych dwóch mówi, co dokładnie musi się pod nazwą kryć, żeby wolno jej było użyć — z proporcjami składników.

Pokrewne objaśnienie stoi w załączniku nr 1, przy kwasie foliowym: „Obejmuje wszystkie formy folianów”. To jednak inny załącznik i inna funkcja — nazwa i jednostka składnika, nie forma chemiczna.

Przy mieszanych tokoferolach i menachinonie wykaz nie poprzestaje na nazwie: objaśnienie definiuje skład formy liczbowo, z proporcjami składników.

08Jak sprawdzić formę chemiczną z etykiety i czego wykaz nie rozstrzyga

Kolejność, w której najszybciej dochodzi się do odpowiedzi.

I cztery rzeczy, których w tym wykazie nie ma, a bywają mu przypisywane.

Nie ma ilości. Wykaz mówi, jaka forma jest dopuszczona, a nie ile jej ma być. Minimalną ilość witamin i składników mineralnych w dziennej porcji określa § 4 ust. 2 rozporządzenia, a sposób deklarowania zawartości — § 5, z odesłaniem do rozporządzenia nr 1169/2011.

Nie ma porównania form. Ani hierarchii, ani wskazania, którą wybrać.

Nie ma wyciągów roślinnych. Dla nich nie istnieje odpowiednik tego wykazu — po nazwie surowca na opakowaniu trzeba orientować się inaczej, na przykład po oznaczeniach opisanych w tekście o tym, co znaczy 10:1.

Nie ma dopuszczenia produktu. Obecność formy w wykazie dotyczy jednego składnika, nie całego suplementu i nie tego, co o nim wolno napisać — te granice wyznaczają oświadczenia zdrowotne.

• Odczytaj z etykiety pełną nazwę formy, nie samą nazwę składnika. „Magnez” to nie pozycja wykazu, „tlenek magnezu” — tak.
• Ustal, do której części wykazu należy: witamina to ustęp 1 z literowanymi punktami, składnik mineralny to ustęp 2 z numeracją do 142 i pozycjami literowanymi.
• Sprawdź brzmienie, nie tylko akt. Po tekście jednolitym Dz. U. z 2023 r. poz. 79 doczytaj każdą nowelizację ogłoszoną później — tu Dz. U. z 2025 r. poz. 1182 i Dz. U. z 2026 r. poz. 1115.
• Wybierz drogę dostępu bez przeszkód. Do pobrania tekstu ISAP się nie nadaje — przy odczycie zwraca stronę z CAPTCHA; karta aktu w ISAP jest natomiast czytelna do wejścia ręcznego, a interfejs ELI Sejmu udostępnia metadane, tekst i wykaz zmian.

09Najczęstsze pytania

To wykaz form chemicznych witamin i składników mineralnych, które wolno stosować w produkcji suplementów diety. Obowiązujące brzmienie pochodzi z tekstu jednolitego Dz. U. z 2023 r. poz. 79 wraz z dwiema późniejszymi nowelizacjami.

10Zobacz też

• Na co patrzeć kupując kakao
• Próg 15 procent w suplemencie
• Oznaczenia na suplementach
• Wykaz witamin i składników mineralnych
• Certyfikat analizy
• Czerwone flagi na opakowaniu

11Najczęstsze pytania

12Źródła

1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9.10.2007 w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety — tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 79, załącznik nr 2 isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230
2. Tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 79 w wersji PDF — struktura załącznika nr 2 (ust. 1 witaminy, ust. 2 składniki mineralne, numeracja do 142) api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/79/text.pdf
3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 25.08.2025 zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, Dz. U. z 2025 r. poz. 1182 — pozycje 57a i 58a, monohydrat kalcydiolu, odnośnik nr 1 api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1182/text.pdf
4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 19.08.2026 zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, Dz. U. z 2026 r. poz. 1115 — pozycja 41b oraz forma folianowa w ust. 1 pkt 10 lit. d api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1115/text.pdf
5. Metadane ELI rozporządzenia z 9.10.2007 (Dz. U. z 2007 r. Nr 196, poz. 1425) — status IN_FORCE oraz wykaz aktów zmieniających api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2007/1425
6. Państwowa Inspekcja Sanitarna, Wymagania przy wprowadzaniu suplementów diety do obrotu — powiadomienie GIS, art. 29–32 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia gov.pl/web/psse-piotrkow-trybunalski/wymagania-przy-