Limity kadmu dla wyrobów kakaowych i czekoladowych ustala rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z 25 kwietnia 2023 roku — kadm ma w jego załączniku własną sekcję 3.2, a wyroby kakaowe własny punkt 3.2.15. Poniżej cztery poziomy z tego punktu i wyjaśnienie, dlaczego rosną razem z zawartością kakao. Z jednym zastrzeżeniem o rzetelności: odczytaliśmy tekst ogłoszony 5 maja 2023 roku, a limity zanieczyszczeń są okresowo aktualizowane.
Poziomy kadmu dla wyrobów kakaowych i czekoladowych ustala rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z 25 kwietnia 2023 roku, sekcja 3.2 załącznika. Dla czekolady mlecznej poniżej 30% suchej masy kakaowej ogółem jest to 0,10 mg/kg, dla czekolady poniżej 50% — 0,30 mg/kg, dla czekolady od 50% — 0,80 mg/kg, a dla proszku kakaowego przeznaczonego dla konsumenta końcowego — 0,60 mg/kg. Progi ustawiono według zawartości suchej masy kakaowej, bo kadm pochodzi z surowca kakaowego: wyrób z większą ilością kakao ma przy tej samej czystości surowca wyższe stężenie pierwiastka. Rozporządzenie podaje poziom maksymalny dopuszczalny, a nie wartość typową — ile kadmu jest w konkretnej partii, wynika z badania, którego producent nie musi publikować. Odczytaliśmy tekst ogłoszony 5 maja 2023 roku; przed decyzją handlową trzeba sprawdzić brzmienie obowiązujące.
01Limity kadmu dla wyrobów kakaowych i czekoladowych
Podstawą jest rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 roku w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności, opublikowane w Dz. Urz. UE L 119 z 5 maja 2023 roku. Uchyliło ono wcześniejsze rozporządzenie (WE) nr 1881/2006.
Kadm ma w załączniku własną sekcję — 3.2 — a wyroby kakaowe własny punkt 3.2.15. Jednostka dla całej sekcji to mg/kg.
⚠️ Jedno zastrzeżenie o rzetelności: odczytaliśmy tekst ogłoszony 5 maja 2023 roku. Wersji ujednoliconej nie udało się pobrać, a limity zanieczyszczeń są okresowo aktualizowane. Przed decyzją handlową trzeba sprawdzić brzmienie obowiązujące.
Limity kadmu dla kakao ustala rozporządzenie (UE) 2023/915: kadm ma w załączniku sekcję 3.2, wyroby kakaowe punkt 3.2.15, jednostka mg/kg.
02Dlaczego limit kadmu rośnie razem z zawartością kakao
To najczęstsze pytanie o tę tabelę i odpowiedź jest w niej samej.
Progi są ustawione według zawartości suchej masy kakaowej, a nie według rodzaju wyrobu w potocznym sensie. Czekolada mleczna o niskiej zawartości kakao ma limit 0,10, czekolada o wysokiej zawartości — 0,80. Różnica jest ośmiokrotna.
Konstrukcja jest logiczna, gdy pomyśleć o tym, gdzie kadm w wyrobie się znajduje. Pierwiastek pochodzi z surowca kakaowego. Wyrób, który zawiera więcej suchej masy kakaowej, zawiera proporcjonalnie więcej tego surowca — a więc przy tej samej czystości surowca będzie miał wyższe stężenie kadmu w gotowym produkcie.
Gdyby dla wszystkich czekolad ustalono jeden limit na poziomie 0,10 mg/kg, wyroby o wysokiej zawartości kakao musiałyby używać surowca o wielokrotnie niższej zawartości kadmu niż czekolada mleczna. Limit dostosowany do zawartości kakao wyrównuje wymóg wobec surowca, nie wobec gotowego wyrobu.
Praktyczny wniosek dla kupującego jest jednak niewygodny i warto go powiedzieć wprost: tabliczka o wysokiej zawartości kakao może legalnie zawierać więcej kadmu niż czekolada mleczna — nie dlatego, że przepisy są łagodniejsze, ale dlatego, że jest w niej więcej surowca kakaowego.
Limit rośnie razem z zawartością kakao, bo kadm pochodzi z surowca kakaowego — między czekoladą mleczną a wysokokakaową różnica jest ośmiokrotna.
03Kadm w proszku kakaowym: osobny punkt i osobny limit
Punkt 3.2.15.4 jest sformułowany najbardziej szczegółowo z całej czwórki i warto przeczytać go dokładnie.
Limit 0,60 mg/kg dotyczy proszku kakaowego:
Zwróćmy uwagę, czego tu nie ma. Limit odnosi się do proszku przeznaczonego dla konsumenta końcowego. Proszek kakaowy kupowany przez zakład produkcyjny jako surowiec do dalszej obróbki nie mieści się w tym opisie — dla niego zastosowanie mają ogólne zasady rozporządzenia i limity właściwe dla wyrobu końcowego.
Warto też zauważyć wysokość tej wartości. 0,60 mieści się między limitem dla czekolady poniżej 50% suchej masy kakaowej (0,30) a limitem dla czekolady od 50% (0,80). Proszek kakaowy to wyrób o wysokiej zawartości suchej masy kakaowej, więc jego limit naturalnie leży w górnej części skali.
Proszek kakaowy ma własny punkt 3.2.15.4 i limit 0,60 mg/kg, ale tylko wtedy, gdy trafia do konsumenta końcowego, a nie do zakładu jako surowiec.
- wprowadzanego do obrotu z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego, albo
- jako składnik słodzonego proszku kakaowego lub czekolady w proszku wprowadzanych do obrotu z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego — z dopiskiem w nawiasie: czekolada do picia.
04Do jakich wyrobów odnoszą się limity kadmu
Tu jest szczegół, który przy porównywaniu przepisów bywa źródłem błędu. Załącznik zawiera przypis definiujący całą kategorię. Cytujemy dosłownie:
> „»Wyroby kakaowe i czekoladowe« to każdy z wyrobów zdefiniowanych w części A pkt 2, 3 i 4 załącznika I do dyrektywy 2000/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 czerwca 2000 r. odnoszącej się do wyrobów kakaowych i czekoladowych przeznaczonych do spożycia przez ludzi”
Czyli: kategoria nie jest zdefiniowana w samym rozporządzeniu o zanieczyszczeniach, ale przez odesłanie do dyrektywy o wyrobach kakaowych.
To ma dwie konsekwencje praktyczne. Pierwsza: pojęcia takie jak „sucha masa kakaowa ogółem” trzeba czytać w znaczeniu unijnym — dyrektywa używa właśnie tego terminu, podczas gdy polskie rozporządzenie mówi po prostu „sucha masa kakaowa”. Zestawienie obu słowników podajemy w tekście o zawartości kakao w czekoladzie.
Druga: wyrób, który nie mieści się w definicjach z części A pkt 2, 3 i 4 załącznika I dyrektywy, nie jest objęty punktami 3.2.15.1–3.2.15.4. Nie znaczy to, że jest poza rozporządzeniem — znaczy, że trzeba szukać właściwego dla niego punktu.
Kategorii nie definiuje rozporządzenie o zanieczyszczeniach, lecz odesłanie do dyrektywy 2000/36/WE — stąd unijne brzmienie „sucha masa kakaowa ogółem”.
05Kadm w kakao na tle innych produktów spożywczych
Skala robi się czytelniejsza, gdy zestawić te wartości z innymi wierszami tej samej tabeli kadmu. Wszystkie poniżej pochodzą z sekcji 3.2 tego samego rozporządzenia, jednostka mg/kg.
Dwie rzeczy warto z tego zestawienia wynotować. Limit dla czekolady mlecznej o niskiej zawartości kakao jest niższy niż dla selera korzeniowego. A limit dla suplementów diety jest wyższy od wszystkich pozostałych w tym wyborze.
Zestawienie nie służy do rankingu bezpieczeństwa — służy do pokazania, że limity ustalane są per kategoria żywności, z uwzględnieniem tego, ile jej się zjada i skąd bierze się w niej pierwiastek. Porównywanie samych liczb bez tego kontekstu prowadzi na fałszywy trop.
06Czego te limity kadmu nie mówią
Cztery zastrzeżenia, bez których liczby z tabeli łatwo przeciążyć znaczeniem.
Nie mówią, ile kadmu jest w konkretnym produkcie. Rozporządzenie ustala maksimum dopuszczalne, nie wartość typową. Zawartość rzeczywista w danej partii wynika z badania, którego producent nie musi publikować.
Nie zawierają oceny ryzyka. Akt podaje poziomy, nie tłumaczy, jaki skutek ma ich przekroczenie ani jakie spożycie uznaje się za bezpieczne. Takich ocen tu nie ma i my ich nie dopisujemy.
Nie dotyczą pochodzenia surowca. Rozporządzenie nie różnicuje limitów według kraju czy regionu uprawy.
Nie są stanem na dziś bez sprawdzenia. Odczytaliśmy tekst ogłoszony 5 maja 2023 roku; wersji ujednoliconej nie udało się pobrać u źródła. Limity zanieczyszczeń są aktualizowane, więc przy decyzjach handlowych trzeba sięgnąć po brzmienie obowiązujące.
Czego jeszcze nie podajemy: poziomów ołowiu dla wyrobów kakaowych. Sekcja 3.1 załącznika dotyczy ołowiu, ale nie odczytaliśmy jej wierszy kakaowych — a nie podajemy liczb, których nie sprawdziliśmy.
Limity mówią, ile kadmu wolno, a nie ile go jest: nie zawierają oceny ryzyka, nie różnicują pochodzenia surowca i wymagają sprawdzenia obowiązującej wersji aktu.
07Kadm a inne zanieczyszczenia w kakao
Kadm nie jest jedynym pierwiastkiem ani jedynym zanieczyszczeniem, dla którego rozporządzenie ustala poziomy dla kakao. Dwie pozostałe grupy, które udało się odczytać:
Ochratoksyna A — sekcja 1.2, jednostka μg/kg. Punkt 1.2.16 dotyczy proszku kakaowego z poziomem 3,0. Dla porównania w tej samej sekcji: palone ziarna kawy i mielona kawa palona 3,0, kawa rozpuszczalna 5,0, suszone przyprawy 15.
Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne — sekcja 5.1, dwie kolumny: benzo(a)piren i suma czterech WWA. Punkt 5.1.4 obejmuje ziarno kakaowe i produkty pochodne z poziomami 5,0 i 30,0 μg/kg tłuszczu, z uwagą „W tym masło kakaowe”.
Zwróćmy uwagę na jednostkę w ostatnim przypadku: na kilogram tłuszczu, nie produktu. To zmienia sposób liczenia i porównywania wyników.
Osobny, ostrzejszy limit dotyczy błonnika kakao z łupiny ziarna. Rozbieramy to w tekście o zanieczyszczeniach w ziarnie kakaowym.
08Jak korzystać z limitów kadmu przy zakupie kakao
Praktyczne wnioski, wszystkie wynikające z powyższych przepisów, bez dopisywania ocen.
Ostatni punkt jest jedynym, na który kupujący ma realny wpływ: można o taki wynik zapytać. Sprzedawca, który go ma, poda go bez problemu.
Pozostałe wymagania jakościowe dla wyrobów kakaowych zebraliśmy w tekstach o kakao w proszku i o tłuszczach roślinnych w czekoladzie.
Z etykiety zawartości kadmu nie odczytasz — jedyne, na co kupujący ma wpływ, to zapytanie sprzedawcy o wynik badania.
- Sprawdź, do której kategorii należy wyrób. Progi 30% i 50% suchej masy kakaowej ogółem dzielą czekolady na trzy grupy o różnych limitach.
- Pamiętaj, że limit nie jest wartością typową. Produkt zgodny z prawem może zawierać kadm w ilości znacznie niższej od dopuszczalnej — albo bliskiej granicy. Z etykiety tego nie wyczytasz.
- Wyrób o wysokiej zawartości kakao ma wyższy limit. To nie luka, a konsekwencja tego, że zawiera więcej surowca kakaowego.
- Producent może udostępnić wynik badania. Rozporządzenie tego nie wymaga, więc dobrowolne podanie wyniku jest informacją o podejściu producenta.
09Najczęstsze pytania
Zależy od zawartości suchej masy kakaowej ogółem: czekolada mleczna poniżej 30% — 0,10 mg/kg; czekolada poniżej 50% oraz czekolada mleczna od 30% — 0,30 mg/kg; czekolada od 50% — 0,80 mg/kg.
10Zobacz też
- Flawanole kakao
- Ile kakao w czekoladzie
- Kakao ceremonialne
- Kakao w proszku
- Tłuszcze roślinne w czekoladzie
- Zanieczyszczenia w ziarnie kakaowym
| punkt | żywność | poziom (mg/kg) |
|---|---|---|
| 3.2.15.1 | czekolada mleczna o zawartości poniżej 30% suchej masy kakaowej ogółem | 0,10 |
| 3.2.15.2 | czekolada poniżej 50% s.m.k. ogółem; czekolada mleczna od 30% s.m.k. ogółem | 0,30 |
| 3.2.15.3 | czekolada od 50% suchej masy kakaowej ogółem | 0,80 |
| 3.2.15.4 | proszek kakaowy wprowadzany do obrotu dla konsumenta końcowego lub jako składnik słodzonego proszku kakaowego albo czekolady w proszku dla konsumenta końcowego (czekolada do picia) | 0,60 |
Podstawą tego tekstu nie są badania naukowe, lecz akty prawne: rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915, dyrektywa 2000/36/WE oraz polskie rozporządzenia o jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych. Te dokumenty ustalają poziomy maksymalne dopuszczalne i definiują kategorie wyrobów — nie zawierają oceny ryzyka, nie tłumaczą, jaki skutek ma przekroczenie poziomu, ani jakiego spożycia dotyczą. Czego w tych materiałach nie ma i czego tu nie znajdziesz: danych o rzeczywistej zawartości kadmu w konkretnych produktach, zróżnicowania limitów według kraju czy regionu uprawy oraz poziomów ołowiu dla wyrobów kakaowych — wierszy kakaowych z sekcji 3.1 załącznika nie odczytaliśmy. Nie korzystaliśmy też z wersji ujednoliconej rozporządzenia, bo nie udało się jej pobrać u źródła.
11Najczęstsze pytania
Ile kadmu może zawierać proszek kakaowy?
0,60 mg/kg, jeśli jest wprowadzany do obrotu z przeznaczeniem dla konsumenta końcowego albo jako składnik słodzonego proszku kakaowego lub czekolady w proszku dla konsumenta końcowego.
Dlaczego gorzka czekolada ma wyższy limit kadmu?
Bo limity ustalono według zawartości suchej masy kakaowej. Wyrób z większą ilością surowca kakaowego będzie przy tej samej czystości surowca miał wyższe stężenie pierwiastka, więc limit dostosowano do zawartości kakao.
Które rozporządzenie ustala limity kadmu w kakao?
Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z 25 kwietnia 2023 roku, sekcja 3.2 załącznika, punkty 3.2.15.1 do 3.2.15.4. Uchyliło ono rozporządzenie (WE) nr 1881/2006.
Do jakich wyrobów odnoszą się te limity?
Przypis do załącznika definiuje wyroby kakaowe i czekoladowe przez odesłanie do części A punktów 2, 3 i 4 załącznika I do dyrektywy 2000/36/WE.
Czy limit oznacza, że tyle kadmu jest w produkcie?
Nie. Rozporządzenie ustala poziom maksymalny dopuszczalny, a nie wartość typową. Zawartość rzeczywistą w partii ustala badanie, którego producent nie musi publikować.
Jak kadm w kakao wypada na tle innych produktów?
Limit dla czekolady mlecznej o niskiej zawartości kakao (0,10 mg/kg) jest niższy niż dla selera korzeniowego (0,15) i orzechów (0,20). Dla soli wynosi 0,50, a dla suplementów diety 3,0 mg/kg.
Witalne Suplementy i Żywność funkcjonalna — zobacz, co mamy w ofercie.
12Źródła
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z 25.04.2023 w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności, Dz. Urz. UE L 119 z 5.05.2023 — sekcja 3.2 załącznika, punkty 3.2.15.1–3.2.15.4 eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A
- Tekst rozporządzenia 2023/915 w portalu publikacji UE — wersja ogłoszona, odczytana lokalnie publications.europa.eu/resource/celex/32023R0915
- Dyrektywa 2000/36/WE z 23.06.2000, Dz. Urz. WE L 197 z 3.08.2000 — definicje z części A załącznika I, do których odsyła przypis o wyrobach kakaowych eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A
- Rozporządzenie MRiRW z 4.12.2002 w sprawie jakości handlowej wyrobów kakaowych i czekoladowych, Dz. U. 2002 Nr 214 poz. 1813 — polskie odpowiedniki definicji api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2002/1813/text.pdf
- Komisja Europejska, zanieczyszczenia w żywności — strona tematyczna z aktualnym stanem przepisów food.ec.europa.eu/food-safety/chemical-safety/contam
- Rozporządzenie MRiRW z 14.03.2008 zmieniające — Dz. U. 2008 poz. 330, aktualne nazwy wyrobów kakaowych api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2008/330/text.pdf
