Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9 października 2007 roku przesądza status wszystkich liczb na opakowaniu jednym zdaniem: deklarowane zawartości to przeciętne wartości oparte na analizie produktu, wykonanej przez producenta. Certyfikat analizy jest dokumentem, w którym taki pomiar zostaje zapisany, ale przepisu nakazującego go sporządzać albo udostępniać w rozporządzeniu nie ma. Poniżej pokazujemy, co da się z takiego dokumentu odczytać i czego się z niego nie wyprowadzi.
Podstawą jest § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 9 października 2007 roku (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 79): deklarowane zawartości wyraża się jako przeciętne wartości oparte na analizie produktu, wykonanej przez producenta. Przepis wskazuje producenta wprost i nie przewiduje urzędowego potwierdzenia wyniku. Z certyfikatu analizy odczytuje się identyfikację partii, metodę, oznaczany parametr, jednostkę i podstawę odniesienia. Dokument nie dowodzi skuteczności, zgodności innej partii ani spełnienia warunków oświadczenia zdrowotnego. Zanim się o niego poprosi, warto zapisać z opakowania numer partii, nazwę formy albo przetworu i deklarowaną zawartość na dzienną porcję.
01Czym jest analiza produktu w rozumieniu przepisu
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9 października 2007 roku w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety przesądza status wszystkich liczb na opakowaniu jednym zdaniem. Paragraf 5 ust. 6 tekstu jednolitego (Dz. U. z 2023 r. poz. 79) stanowi, że deklarowane zawartości „wyraża się jako przeciętne wartości oparte na analizie produktu, wykonanej przez producenta”.
Warto rozdzielić to zdanie na części, bo każda mówi coś innego. Przeciętne wartości — a więc nie wartość gwarantowana w każdej kapsułce. Analiza produktu — pomiar na materiale, nie wyliczenie z receptury. Wykonana przez producenta — przepis wskazuje wprost, kto ją przeprowadza, i nie przewiduje urzędowego potwierdzenia wyniku.
Certyfikat analizy jest dokumentem, w którym taki pomiar zostaje zapisany. W odczytanym przez nas tekście rozporządzenia nie ma jednak przepisu, który nakazywałby go sporządzać albo udostępniać. Stąd rozpiętość: od tabeli z dwiema liczbami do kilkustronicowego raportu z opisem metod.
Stąd też pierwsza czynność, jeszcze przed pytaniem o dokument: zapisać z opakowania numer partii, nazwę składnika w brzmieniu, w jakim ją podano, i deklarowaną zawartość. Bez tych trzech rzeczy nie ma do czego przyłożyć odpowiedzi, którą się dostanie. Pozostałe ustępy § 5 dotyczą już tylko sposobu podania liczby na opakowaniu; co jeszcze musi się na nim znaleźć, sprawdza hasło jak czytać etykietę suplementu.
Paragraf 5 ust. 6 rozporządzenia z 2007 roku każe podawać przeciętne wartości oparte na analizie produktu wykonanej przez producenta; urzędowego potwierdzenia tej liczby przepis nie przewiduje.
02Co warto, by certyfikat analizy zawierał
W rozporządzeniu nie ma wykazu elementów takiego dokumentu. Poniższa lista nie jest więc zestawem wymogów prawnych — to zestawienie redakcyjne, wyprowadzone z tego, co przepis o analizie produktu zakłada.
Najwięcej nieporozumień dotyczy trzeciego wiersza. Dokument podający wyłącznie nazwę składnika i jedną liczbę nie mówi, czy zmierzono zawartość substancji deklarowanej, czy poziom markera analitycznego. To dwie różne informacje o dwóch różnych rzeczach — i jedno pytanie, które da się zadać dosłownie w tym brzmieniu: co konkretnie oznaczano.
Czwarty wiersz bywa decydujący i pokazujemy to niżej na limitach zanieczyszczeń. Marker analityczny jako pojęcie wyjaśnia jak wybrać ekstrakt roślinny.
Rozporządzenie nie podaje wykazu elementów certyfikatu, więc lista czterech pozycji jest zestawieniem redakcyjnym: partia, metoda, oznaczany parametr oraz jednostka i podstawa odniesienia.
03Czego certyfikat analizy nie dowodzi
Z certyfikatu analizy wyczytuje się najczęściej to, czego w nim nie ma.
Skuteczności. Wynik pomiaru dotyczy składu, nie efektu. Oświadczenie zdrowotne wolno stosować tylko wtedy, gdy zostało uprzednio dopuszczone i wpisane do wykazu unijnego. Publicznie dostępny plik rejestru Komisji jest przy tym zrzutem z 14 lutego 2013 roku, więc dzisiejszych statusów nie rozstrzyga. Ile wpisów dopuszczono, ile odrzucono i co znaczy wstrzymanie oceny oświadczeń roślinnych, wyliczamy w tekście o oświadczeniach zdrowotnych. Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-386/23 (wyrok z 30 kwietnia 2025 roku, ECLI:EU:C:2025:304) orzekł, że to oczekiwanie nie uprawnia do używania takiego oświadczenia.
Zgodności innej partii. Przepis mówi o wartościach przeciętnych opartych na analizie produktu. Dokument opisuje materiał, który zbadano, a nie każdą sztukę wprowadzoną do obrotu pod tą samą nazwą. Czynność jest prosta: sprawdzić, czy numer partii z dokumentu zgadza się z numerem z opakowania, a gdy się nie zgadza — poprosić o dokument dla tej partii, którą się ma.
Spełnienia warunków oświadczenia zdrowotnego. Nawet tam, gdzie dopuszczone oświadczenie istnieje, badanie zawartości jest tylko jednym z warunków. Przy jedynym dopuszczonym oświadczeniu o kakao wynik badania musi się spotkać z dwoma innymi warunkami naraz: progłem ilościowym na dzienną porcję i kategorią żywności, do której produkt należy. Pełne brzmienie warunków cytujemy w tekście o flawanolach kakaowych.
Do tego dochodzi przypis, który pierwotne zezwolenie z 24 września 2013 roku ograniczył do jednego przedsiębiorcy na okres pięciu lat. Stan na dziś wymaga sprawdzenia w aktualnym rejestrze unijnym; publiczny plik rejestru Komisji pozostaje zrzutem z 2013 roku. Warunek liczbowy w całości cytuje hasło o flawanolach kakaowych.
Dokument nie dowodzi skuteczności, zgodności innej partii ani spełnienia warunków oświadczenia zdrowotnego, bo oświadczenie wymaga uprzedniego dopuszczenia i wpisu do wykazu unijnego.
04Specyfikacja przetworu roślinnego a treść certyfikatu analizy
Pełną specyfikację przetworu roślinnego opisują nie przepisy o suplementach diety, a monografie Komitetu do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych przy Europejskiej Agencji Leków. Monografia dla różeńca górskiego (EMA/HMPC/232091/2011) pokazuje, jak wygląda przetwór opisany do końca — z osobnym zdaniem o samej specyfikacji: „A narrow range of the DER and a fixed strength of the ethanol used for extraction to be specified for each medicinal product”. Zapis DER i rozpuszczalnika omawia hasło co znaczy 10:1 na opakowaniu, a całą monografię wraz z jej statusem — różeniec górski. Pobrana przez nas wersja jest oznaczona „Superseded”, a sama monografia dotyczy tradycyjnego produktu leczniczego roślinnego, nie suplementu diety.
Tu potrzebny jest jeden wniosek: rozporządzenie o oznakowaniu suplementów nie stawia żadnego z tych wymogów — w jego odczytanym tekście nie ma ani słowa o części użytkowej rośliny, DER, rozpuszczalniku, markerze ani terminologii Farmakopei. Certyfikat, który tych parametrów nie podaje, nie łamie przepisu; opisuje produkt na poziomie wymaganym od innej kategorii wyrobów.
Wynika z tego czynność, nie zarzut. O te parametry pyta się osobno, a odpowiedź porównuje się między produktami, nie z przepisem. Trzy pytania wystarczają: jaka część rośliny, jaki rozpuszczalnik i w jakim stężeniu, jaki stosunek surowca do wyciągu. Produkt, który podaje wszystkie trzy, można zestawić z drugim takim produktem; produktu, który nie podaje żadnego, nie da się zestawić z niczym — i to jest realna różnica między dwoma dokumentami, nie kwestia zgodności z prawem.
Część użytkową rośliny, DER, rozpuszczalnik i marker opisują monografie EMA, a nie przepisy o suplementach; o te parametry pyta się osobno i porównuje między produktami, nie z przepisem.
05Gdy specyfikacji brakuje: co wtedy mówi wynik badania
Bywa, że przetworu nie da się scharakteryzować nawet organowi unijnemu — i wtedy sam wynik badania partii przestaje cokolwiek znaczyć, bo nie wiadomo, o jakim materiale mowa. Tak było przy korzeniu witanii ospałej: komitet EMA odmówił ustanowienia monografii, a pierwszym z podanych powodów była niewystarczająca specyfikacja ekstraktu wobec wymogów farmaceutycznych. Powody odmowy i ich konsekwencje opisuje hasło ashwagandha.
Dla czytającego certyfikat wniosek jest jeden: liczba bez opisu przetworu, do którego się odnosi, nie jest informacją — o ten opis trzeba dopytać osobno.
Czynność wygląda tak. Obok liczby z dokumentu zapisuje się nazwę przetworu w brzmieniu, w jakim ją podano, i sprawdza, czy to samo brzmienie wraca na opakowaniu oraz w odpowiedzi sprzedawcy. Trzy różne opisy tego samego składnika w trzech miejscach to sygnał, że dokument i produkt mogą dotyczyć różnych materiałów. Gdy opis wraca w tym samym brzmieniu, wynik da się przypisać do czegoś konkretnego — i dopiero wtedy warto go z czymkolwiek porównywać.
Gdy przetworu nie da się scharakteryzować, sama liczba z badania partii niczego nie identyfikuje — przy witanii ospałej EMA odmówiła monografii z powodu niewystarczającej specyfikacji ekstraktu.
06Kiedy przepis sam podaje profil do porównania z analizą
Bywa, że przepis sam podaje profil, do którego wynik z certyfikatu da się przyłożyć. Objaśnienie do mieszanych tokoferoli w załączniku nr 2 brzmi dosłownie: „Alfa-tokoferol < 20%, beta-tokoferol < 10%, gamma-tokoferol 50–70% oraz delta-tokoferol 10–30%”. To jedno z niewielu miejsc, w których dokument z udziałami poszczególnych form da się porównać z literalnym brzmieniem przepisu — dokument z samą nazwą sumaryczną mówi mniej.
Reguła czytania jest zawsze ta sama. Najpierw sprawdza się, czy przepis podaje dla danej formy profil, a dopiero potem, czy dokument podaje udziały w tej samej postaci. Gdy przepis mówi o proporcjach, a dokument o jednej liczbie sumarycznej, nie ma czego porównywać — i to już jest odpowiedź na pytanie o wartość tego dokumentu.
Przed porównaniem nazwy z wykazem warto jeszcze sprawdzić, czy czyta się najnowszą wersję załącznika — po tekście jednolitym z 2023 roku był on zmieniany. Sama konstrukcja wykazu, jego numeracja i ostatnie zmiany to osobny temat: dopuszczone formy chemiczne w suplementach.
07Badanie zanieczyszczeń w partii: do czego odnosi się wynik
Przy zanieczyszczeniach wynik z dokumentu bywa nieporównywalny z limitem, choć obie liczby wyglądają podobnie. Najwyższe dopuszczalne poziomy określa rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z 25 kwietnia 2023 roku, ogłoszone w Dz. Urz. UE L 119 z 5 maja 2023 roku. Odczytaliśmy je w wersji ogłoszonej 5 maja 2023 roku; limity są aktualizowane, więc datę wersji trzeba sprawdzać przy każdym porównaniu.
Pierwsza pułapka to podstawa odniesienia. Przy ziarnie kakaowym i wyrobach z niego limity wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych odniesiono do kilograma tłuszczu, a nie do kilograma produktu — wynik z certyfikatu podany w drugiej jednostce nie jest z takim limitem wprost porównywalny. Liczby i wyjaśnienie zebraliśmy w haśle zanieczyszczenia w ziarnie kakaowym.
Druga pułapka to kategoria wyrobu. Dla kadmu rozporządzenie ustala osobny limit dla czekolady mlecznej, osobny dla czekolady o wysokiej zawartości kakao, osobny dla proszku kakaowego i osobny dla suplementów diety. Ta sama liczba w dokumencie oznacza więc zgodność albo jej brak, zależnie od tego, w który punkt tabeli produkt wpada — same wartości podaje hasło kadm w kakao.
Z obu pułapek wynika kolejność czynności. Najpierw ustala się, czym produkt jest w rozumieniu przepisu, potem odnajduje limit dla tej właśnie kategorii, a na końcu sprawdza, czy jednostka w dokumencie i jednostka limitu są tą samą jednostką. Przeliczanie na własną rękę nie ma sensu: wynik na kilogram produktu daje się odnieść do limitu na kilogram tłuszczu tylko wtedy, gdy zna się zawartość tłuszczu w zbadanej partii, a tej certyfikat zwykle nie podaje. Wtedy zostaje jedno pytanie do producenta: wobec czego wyznaczono ten wynik.
Wynik porównuje się z limitem dopiero po ustaleniu kategorii wyrobu i po sprawdzeniu, czy jednostka w dokumencie i jednostka z rozporządzenia 2023/915 są tą samą jednostką.
08Lista kontrolna: jak czytać certyfikat analizy
Kolejność, w jakiej najszybciej ocenia się przydatność takiego dokumentu:
Na koniec granice tego tekstu. Nie podajemy wzoru ani obowiązkowego zakresu certyfikatu analizy — w odczytanym tekście rozporządzenia takiego przepisu nie ma, a norm i wymogów akredytacyjnych dla laboratoriów nie sprawdzaliśmy u źródła.
Nie podajemy referencyjnych wartości spożycia: § 5 ust. 5 odsyła do załącznika XIII rozporządzenia nr 1169/2011, którego nie pobraliśmy. Nie podajemy zakresów referencyjnych badań laboratoryjnych ani interpretacji wyników. I nie twierdzimy, że oświadczenie o flawanolach kakao jest dziś dostępne komukolwiek — pierwotne zezwolenie było imienne i pięcioletnie.
Sześć punktów listy kontrolnej ocenia przydatność dokumentu: partia, data badania, nazwa formy, oznaczany parametr, metoda z jednostką oraz brak zdań o efekcie.
- numer partii — czy wynik da się przypisać do opakowania, które mamy;
- data badania — czy da się ją zestawić z datą produkcji;
- nazwa formy albo przetworu — czy brzmi tak samo jak na opakowaniu;
- oznaczany parametr — substancja deklarowana, marker czy zanieczyszczenie;
- metoda, jednostka i podstawa odniesienia — na czym i wobec czego wyznaczono wynik;
- zdania o efekcie — w dokumencie analitycznym nie mają czego szukać.
09Najczęstsze pytania
Nie. Paragraf 5 ust. 6 mówi o przeciętnych wartościach opartych na analizie produktu wykonanej przez producenta i nie przewiduje urzędowego potwierdzenia tej liczby.
10Zobacz też
- Czerwone flagi na opakowaniu
- Formy chemiczne w suplementach
- Jak porównać dwa suplementy
- Jak sprawdzić akt prawny
- Jak sprawdzić oświadczenie zdrowotne
- Jak wybrać suplement diety
| element | dlaczego bez niego wynik niewiele znaczy |
|---|---|
| identyfikacja partii | § 5 ust. 6 mówi o analizie produktu; wynik bez numeru partii nie daje się przypisać do opakowania w ręku |
| metoda oznaczenia | ten sam składnik bywa oznaczany różnymi technikami, a część wymogów prawnych dotyczy pojedynczych form, nie sumy |
| oznaczany parametr | co zmierzono: zawartość substancji charakteryzującej produkt, poziom markera czy poziom zanieczyszczenia |
| jednostka i podstawa odniesienia | wynik na kilogram produktu i wynik na kilogram tłuszczu to liczby nieporównywalne |
Certyfikat analizy dokumentuje pomiar w zbadanej partii, więc opisuje skład materiału, a nie efekt jego spożycia. Pełną charakterystykę przetworu roślinnego opisują monografie Komitetu do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych przy Europejskiej Agencji Leków: dla różeńca górskiego (EMA/HMPC/232091/2011) wymagają wąskiego zakresu DER i ustalonego stężenia etanolu użytego do ekstrakcji, przy czym pobrana przez nas wersja jest oznaczona „Superseded” i dotyczy tradycyjnego produktu leczniczego roślinnego, nie suplementu diety. Dla korzenia witanii ospałej monografii nie ustanowiono, a pierwszym z podanych powodów była niewystarczająca specyfikacja ekstraktu wobec wymogów farmaceutycznych — czyli brak opisu materiału, do którego wynik badania miałby się odnosić. Rozporządzenie o oznakowaniu suplementów diety żadnego z tych parametrów nie wymaga. Nie sprawdzaliśmy u źródła norm ani wymogów akredytacyjnych dla laboratoriów i nie podajemy zakresów referencyjnych badań laboratoryjnych ani interpretacji wyników.
11Najczęstsze pytania
Czy wynik z dokumentu dotyczy każdej partii tego samego produktu?
Nie. Dokument opisuje materiał, który zbadano, a przepis mówi o wartościach przeciętnych. Zanim wynik się do czegoś przyłoży, trzeba porównać numer partii z dokumentu z numerem na opakowaniu — inna partia to osobny wynik.
Czy badanie partii pozwala napisać na opakowaniu, jaki produkt daje efekt?
Nie. Oświadczenia zdrowotne wymagają uprzedniego dopuszczenia i wpisu do wykazu unijnego, a Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł 30 kwietnia 2025 roku w sprawie C-386/23, że oczekiwanie na ocenę tego nie zastępuje.
Co zrobić z DER podanym w dokumencie producenta?
Sam skrót wyjaśniamy w haśle o zapisie 10:1 na opakowaniu. W certyfikacie analizy istotne jest co innego: czy DER podano razem z rozpuszczalnikiem i jego stężeniem. Bez tej pary liczba nie identyfikuje przetworu, bo ten sam stosunek surowca do wyciągu daje różne materiały przy różnych rozpuszczalnikach.
Dlaczego ten sam poziom kadmu bywa zgodny z prawem, a bywa niezgodny?
Bo ten sam poziom przykłada się do różnych limitów. Rozporządzenie ustala osobny limit dla czekolady mlecznej, osobny dla czekolady o wysokiej zawartości kakao, osobny dla proszku kakaowego i osobny dla suplementów diety. Zanim porówna się wynik z certyfikatu z limitem, trzeba ustalić, w który punkt tabeli produkt wpada — same wartości podaje nasze hasło o kadmie w kakao.
Czy nazwę formy chemicznej można sprawdzić bez certyfikatu?
Tak. Wykaz form chemicznych z załącznika nr 2 jest zamknięty, więc nazwę formy podaną na opakowaniu wystarczy odnieść do tekstu przepisu — do tego nie potrzeba żadnego dokumentu producenta. Certyfikat jest potrzebny do czegoś innego: do sprawdzenia, ile tej formy zmierzono w partii.
Czy rozporządzenie określa wzór certyfikatu analizy?
W odczytanym przez nas tekście rozporządzenia takiego przepisu nie ma. Nie podajemy więc żadnej listy elementów jako obowiązkowej.
Witalne Suplementy i Żywność funkcjonalna — zobacz, co mamy w ofercie.
12Źródła
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9.10.2007 w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety — tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 79, § 5 ust. 3–7 oraz załącznik nr 2 isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 19.08.2026 zmieniające rozporządzenie w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, Dz. U. z 2026 r. poz. 1115 api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1115/text.pdf
- EMA HMPC, Community herbal monograph on Rhodiola rosea L., rhizoma et radix, EMA/HMPC/232091/2011, 27.03.2012 (wersja oznaczona Superseded) ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/supersed
- EMA HMPC, Public statement on Withania somnifera (L.) Dunal, radix, EMA/HMPC/681519/2012, 9.07.2013 — powody odmowy monografii ema.europa.eu/en/documents/public-statement/final-pu
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z 25.04.2023 w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności, Dz. Urz. UE L 119 z 5.05.2023 eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 851/2013 z 3.09.2013 — warunki stosowania oświadczenia dotyczącego flawanoli kakao eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A
